Anlaşmalı boşanma davasında, tarafların mahkemeye sunduğu 'anlaşmalı boşanma protokolü'nün hukuki niteliği nedir? Hakimi bağlar mı?

Anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların boşanmanın mali sonuçları (maddi-manevi tazminat, yoksulluk nafakası) ve çocukların durumu (velayet, kişisel ilişki, iştirak nafakası) üzerinde anlaştıklarını gösteren ve her iki tarafça imzalanan bir belgedir. Bu protokol, TMK m. 166/3 uyarınca anlaşmalı boşanmanın temel şartlarından biridir. Ancak bu protokol tek başına hakimi bağlamaz. Hakim, duruşmada tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmek ve özellikle çocukların menfaatine ilişkin düzenlemeler başta olmak üzere, protokolün tüm hükümlerini 'uygun bulmak' zorundadır. Hakim, protokoldeki bir düzenlemeyi (örneğin, velayete ilişkin bir hükmü) çocuğun üstün yararına aykırı bulursa, bu konuda değişiklik yapabilir veya taraflardan değişiklik yapmalarını isteyebilir. Taraflar kabul etmezse, dava çekişmeli boşanma davasına dönüşebilir. Dolayısıyla protokol, hakimin onayına sunulan bir öneri niteliğindedir.