Yargıtay 7. Ceza Dairesi'nin 2015/7341 E., 2015/18560 K. sayılı kararında, işyerinde kaçak sigara bulunduğu ihbarı üzerine yapılan aramanın önleme araması kararına dayandırılması neden hukuka aykırı bulunmuştur? Önleme aramasının yapılamayacağı yerlere ilişkin PVSK m.9'daki kısıtlama bu kararda nasıl bir rol oynamış olabilir?

Yargıtay 7. Ceza Dairesi'nin ilgili kararında, işyerinde (kahvehane) kaçak sigara bulunduğu ihbarı üzerine önleme araması kararına istinaden yapılan aramanın hukuka aykırı bulunmasının temel nedenleri şunlardır: 1. **Somut Suç Şüphesi ve Adli Arama Gerekliliği:** Belirli bir işyerinde kaçak sigara bulunduğuna dair yapılan ihbar, genel bir tehlikeden ziyade, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na aykırılık teşkil eden somut bir suç şüphesini ortaya koymaktadır. Bu durumda yapılması gereken arama, CMK hükümlerine göre icra edilecek 'adli arama'dır. 2. **Önleme Araması Kararının Yetersizliği:** Önleme araması, suç işlenmeden önce genel güvenliği sağlamak amacıyla ve genellikle somut bir suç şüphesi yokken yapılır. İhbarla belirli bir suçun işlendiği bilgisi edinildiğinde, önleme araması kararı adli arama için geçerli bir hukuki dayanak oluşturmaz. Kararda, YCGK içtihatlarına da atıfla, suç şüphesi ortaya çıktıktan sonra aramanın CMK kurallarına göre yapılması gerektiği vurgulanmıştır. 3. **Cumhuriyet Savcısına Bildirim ve Talimat Eksikliği:** Kolluğun, CMK m. 161 ve PVSK Ek 6 uyarınca, bir suç işlendiği izlenimini veren bir hali öğrendiğinde derhal Cumhuriyet savcısına haber verip onun emri doğrultusunda hareket etmesi gerekirken, usulüne uygun adli arama emri veya kararı almadan, mevcut önleme araması kararına dayanarak arama yapması hukuka aykırı bulunmuştur. **PVSK m.9'daki Kısıtlama ve Rolü:** PVSK m. 9'un ilgili fıkrası (suç tarihinde yürürlükte olan ve 2016 değişikliği öncesi hali dikkate alınmalıdır, metinde güncel hali var) 'Konutta, yerleşim yerinde ve kamuya açık olmayan işyerlerinde ve eklentilerinde önleme araması yapılamaz.' şeklinde bir kısıtlama getirmekteydi. Kahvehane, 'umuma açık yer' sayılsa da, eğer arama yapılan bölüm (örneğin, kararda belirtilen 'ocak kısmının altı') kamuya açık olmayan, işyerinin özel bir bölümü olarak değerlendirilirse, bu kısıtlama devreye girebilir. Ancak kararın ana vurgusu, suç şüphesi doğduktan sonra önleme araması kararının yetersiz kalması ve adli arama usulünün izlenmesi gerektiği üzerinedir. Yani, yer kısıtlamasından ziyade, aramanın türünün ve hukuki dayanağının yanlış olması temel hukuka aykırılık sebebidir. İhbarla birlikte artık 'önleme' amacı aşılmış, 'delil elde etme' amaçlı bir 'adli' durum ortaya çıkmıştır.