TCK Madde 22/3'te tanımlanan 'bilinçli taksir' ile 'basit taksir' (TCK m. 22/2) arasındaki temel fark nedir? Bilinçli taksir durumunda cezanın artırılmasının gerekçesi nedir? Yargıtay CGK 2018/12 E., 2021/21 K. kararında bu ayrım nasıl izah edilmiştir?
TCK Madde 22/3'e göre, 'Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın, neticenin meydana gelmesi halinde bilinçli taksir vardır.' Basit taksir (TCK m. 22/2) ise, 'dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesi'dir. Temel fark şudur: * **Basit Taksirde:** Fail, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davrandığı için, objektif olarak öngörülebilir olan neticeyi fiilen öngörmez (düşünmez, tasavvur etmez). * **Bilinçli Taksirde:** Fail, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışı sonucu suçun kanuni tanımındaki neticenin meydana gelebileceğini fiilen öngörür (mümkün görür, ihtimal dahilinde olduğunu bilir), ancak bu neticenin gerçekleşmesini istemez. Neticenin gerçekleşmeyeceğine dair bir güven (şansına, tecrübesine, yeteneğine vb. dayanarak) besleyerek hareketine devam eder ve netice meydana gelir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2018/12 E., 2021/21 K. sayılı kararında da bu ayrım, 'Basit taksirle bilinçli taksir arasındaki ayırıcı ölçüt; taksirde failin öngörülebilir nitelikteki neticeyi öngörememesi, bilinçli taksirde ise bu neticeyi öngörmüş olmasıdır' şeklinde ifade edilmiştir. Bilinçli taksir durumunda TCK m. 22/3 uyarınca taksirli suça ilişkin cezanın üçte birden yarısına kadar artırılmasının gerekçesi, failin kusurunun basit taksire göre daha ağır olmasıdır. Fail, olası zararlı neticeyi öngörmesine rağmen, bu riski göze alarak hareketine devam etmiş ve neticenin gerçekleşmemesi yönündeki öznel beklentisi (güveni) boşa çıkmıştır. Bu durum, hukuk düzeninin koruduğu değerlere karşı daha büyük bir kayıtsızlık ve ihmal gösterdiğini ortaya koyar. TCK m. 22'nin gerekçesinde de bu artırımın 'iş kazalarını, trafikte meydana gelen taksirli suçları önlemek bakımından caydırıcı etki yapacağı ve suçların önlenmesinde yarar sağlayacağı' belirtilmiştir.