Delil yasakları, Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2019/441 ve 2020/231 E., 2022/140 K. sayılı kararlarında belirtildiği üzere 'delil elde etme' ve 'delil değerlendirme' yasakları olarak ikiye ayrılmaktadır. Bu iki yasak türünü açıklayınız ve her birine metinlerde geçen Yargıtay kararlarından örnekler veriniz.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #21449

YCGK 2019/441 ve 2020/231 E., 2022/140 K. sayılı kararlarında belirtildiği gibi delil yasakları ikiye ayrılır: 1. **Delil Elde Etme Yasakları:** Delillerin elde edilme şekline ilişkin yasaklardır. Kanunun öngördüğü usullere, temel hak ve özgürlüklere aykırı bir şekilde delil toplanmasını engeller. Bu yolla elde edilen deliller baştan itibaren 'hukuka aykırı delil' niteliğindedir. * **Örnek (YCGK 2019/441):** İfade alma ve sorgunun yasak usullerle gerçekleştirilmesi, aramanın herhangi bir karara dayanmadan yapılması, sanığın rızası olmadan telefonunun açtırılıp görüşme sesinin hoparlöre verilmesi suretiyle elde edilen konuşma kayıtları. * **Örnek (YCGK 2020/231 E., 2022/140 K.):** Vergi dairesi görevlilerinin yetkilerini aşarak (arama kararı olmadan) masa çekmecesini açtırıp kaçak sigaraları bulması (sanığın rızası olsa bile bu durum delilin yasak niteliğini değiştirmez). 2. **Delil Değerlendirme Yasakları:** Hukuka uygun olarak elde edilmiş bulunsa bile, bazı delillerin yargı mercilerince ortaya konulup değerlendirilebilmesine ilişkin yasaklardır. Bu delillerin kullanılmasının adil yargılanmayı zedeleyeceği veya başka bir hukuki menfaati ihlal edeceği düşünülür. * **Örnek (YCGK 2019/441 ve 2020/231 E., 2022/140 K.):** Tanıklıktan çekinme hakkı olanlara bu hakkın hatırlatılmaması sonucu alınan ifade (elde etme yasağıyla da ilgilidir ama değerlendirme aşamasında da sorun yaratır), tanıklıktan çekinen şahidin önceki ifadelerinin okunamaması, iletişimin denetlenmesi sırasında tesadüfen elde edilen delillerin CMK m. 135/6'da sayılanlar dışındaki bir suçun soruşturma ve kovuşturulmasında kullanılamaması. Bu ayrım, bir delilin yargılamada kullanılabilirliğinin farklı aşamalarda değerlendirilmesini sağlar. Elde etme yasağı ihlal edilmişse delil zaten hukuka aykırıdır. Değerlendirme yasağı ise, bazen hukuka uygun elde edilmiş bir delilin dahi belirli koşullar altında kullanılamayacağını ifade eder.