Bir davanın UYAP veya e-devlet sisteminde 'Tensip zaptı hazırlandı' aşamasına gelmesi, davanın açıldığı mahkemenin 'görevli' ve 'yetkili' olduğu anlamına gelir mi? Hakim, tensip zaptını hazırlarken davanın görev ve yetki yönünden bir ön incelemesini yapar mı?

Hayır, bir davada 'tensip zaptı hazırlandı' ifadesinin görülmesi, tek başına mahkemenin görevli ve yetkili olduğu anlamına gelmez ve bu konuda kesin bir güvence oluşturmaz. Tensip zaptı, hakimin dosyayı eline alıp ilk usuli kararları verdiği bir hazırlık aşamasıdır. Hakim bu aşamada, HMK m. 114 (dava şartları) ve m. 116 (ilk itirazlar) kapsamında yüzeysel bir ön inceleme yapabilir. Görev (HMK m. 114/1-c) bir dava şartı olduğu için hakim, dosyanın kendi mahkemesinin görev alanına girip girmediğini re'sen (kendiliğinden) kontrol eder. Eğer açık bir görevsizlik durumu varsa, tensip zaptı ile birlikte veya hemen sonrasında görevsizlik kararı verebilir. Ancak, dosyanın esasına girmeden veya tarafların beyanlarını almadan görev konusunun net olmadığı durumlarda, bu incelemeyi daha sonraki bir aşamaya (ön inceleme duruşması gibi) bırakabilir. Yetki ise, kural olarak bir dava şartı değil, bir 'ilk itiraz'dır (HMK m. 116/1-a) ve davalının süresi içinde (cevap dilekçesinde) ileri sürmesi gerekir. Hakim, yetkiyi re'sen incelemez (kamu düzenine ilişkin kesin yetki halleri hariç). Dolayısıyla, tensip zaptının hazırlanmış olması, hakimin dosyayı incelemeye başladığını gösterir ancak görev ve yetki konularının daha sonra tartışılarak bu konuda olumsuz bir karar verilmeyeceği anlamına gelmez. Davalı, cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunursa, mahkeme bu itirazı inceleyerek yetkisizlik kararı verebilir.