Haksız fiil sorumluluğuna dayalı bir tazminat davasında, ceza mahkemesinde verilen ve failin 'haksız tahrik' altında eylemini gerçekleştirdiğini tespit eden kesinleşmiş bir karar, hukuk mahkemesini bağlar mı? Hukuk hakiminin, tazminat miktarını belirlerken bu haksız tahrik indirimini dikkate alma zorunluluğu var mıdır?

Evet, ceza mahkemesinin failin eylemini 'haksız tahrik' altında işlediğine dair verdiği ve kesinleşen karar, hukuk mahkemesini bağlar. Bu durum, Borçlar Kanunu'nun 74. maddesinde (eski BK m. 53) düzenlenen 'ceza mahkemesi kararının hukuk mahkemesine etkisi' ilkesinden kaynaklanmaktadır. Bu ilkeye göre, 'Hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı, ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza mahkemesinde verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Bununla birlikte, ceza mahkemesinin maddi olgulara ve kusurun varlığına ilişkin tespiti, hukuk hakimini bağlar.' Haksız tahrik, failin kusurunun derecesini etkileyen bir maddi olgudur. Ceza mahkemesi, yargılama yaparak failin kusurunu azaltan bir haksız tahrik durumunun varlığını kesin olarak tespit etmişse, hukuk hakimi bu tespiti yok sayamaz. Evet, hukuk hakiminin tazminat miktarını belirlerken bu haksız tahrik indirimini dikkate alma zorunluluğu vardır. TBK m. 51 ve 52'ye göre tazminat miktarı, durumun özellikleri ve özellikle kusurun ağırlığı göz önünde bulundurularak belirlenir. Ceza mahkemesi kararıyla kusurun haksız tahrik nedeniyle azaldığı tespit edildiğine göre, hukuk hakimi de bu kusur azalmasını tazminat miktarında bir indirim sebebi (hakkaniyet indirimi) olarak dikkate almak zorundadır. Metinde alıntılanan Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2018/2964 K. sayılı kararında da, ceza dosyasında haksız tahrik indirimi yapıldığı sabit olduğu halde, hukuk mahkemesinin maddi tazminat talebinde bu indirimi yapmamasının bozma nedeni olduğu açıkça belirtilmiştir.