Türkiye'de Uber ve Martı Tag gibi paylaşımlı yolculuk uygulamalarının hukuki statüsü neden belirsizdir? Bu tür faaliyetlerin mahkemeler tarafından sıkça 'korsan taksicilik' olarak nitelendirilmesinin temel sebebi nedir? Bu faaliyetlerin yasal bir zemine oturtulması için nasıl bir düzenlemeye ihtiyaç duyulmaktadır?
Uber ve Martı Tag gibi uygulamaların hukuki statüsünün belirsiz olmasının temel nedeni, mevcut mevzuatın bu yeni teknoloji tabanlı iş modelini öngörmemesidir. Türk hukukunda yolcu taşımacılığı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili belediye mevzuatları ile sıkı kurallara bağlanmıştır. Ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapmak için belirli izin, ruhsat ve plakalara (örneğin taksi plakası) sahip olmak, vergi mükellefi olmak ve mesleki yeterlilik belgeleri gibi şartlar aranır. Uber ve Martı Tag gibi uygulamalar ise, bu geleneksel ticari taşımacılık tanımının dışında, teknoloji platformu aracılığıyla özel araç sahipleri ile yolcuları 'paylaşım ekonomisi' adı altında bir araya getiren bir model sunmaktadır. Mahkemeler tarafından bu faaliyetlerin sıkça 'korsan taksicilik' olarak nitelendirilmesinin sebebi, Karayolları Trafik Kanunu Ek Madde 2'de yer alan 'ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşıma' yasağının kapsamına girdiği yorumudur. Mahkemeler, bu faaliyetin özünde ticari bir amaç taşıdığını, 'hatır taşımacılığı' veya 'masraf paylaşımı' sınırlarını aştığını ve ruhsatsız/plakasız ticari taşımacılık yapıldığını kabul etmektedir. Bu faaliyetlerin yasal bir zemine oturtulması için, metinde de belirtildiği gibi, özel bir 'paylaşımlı yolculuk yönetmeliği' veya kanuni düzenlemeye ihtiyaç vardır. Bu düzenlemenin, bu tür platformların nasıl lisanslanacağını, araçlar için hangi standartların aranacağını, sürücülerin yeterliliklerini, vergilendirme usullerini, sigorta ve yolcu güvenliği sorumluluklarını net bir şekilde belirlemesi gerekmektedir. Böyle bir düzenleme olmadan, bu faaliyetler yasal boşlukta kalmaya ve korsan taksicilik olarak değerlendirilmeye devam edecektir.