CMK m. 141'de düzenlenen haksız koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasının hukuki niteliği nedir? Bu dava, idari yargıda açılan bir tam yargı davası mıdır, yoksa kendine özgü bir dava mıdır? Davanın açılacağı görevli ve yetkili mahkeme neresidir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #214352

CMK m. 141 vd. maddelerinde düzenlenen tazminat davası, hukuki niteliği itibarıyla kendine özgü (sui generis) bir davadır. Her ne kadar devletin bir eyleminden (haksız yakalama, tutuklama vb.) kaynaklanan zararı gidermeyi amaçladığı için tam yargı davasına benzese de, idari yargıda değil, ceza yargılaması içinde özel olarak düzenlenmiş bir hukuki yoldur. Sorumluluk, idarenin hizmet kusuruna değil, kanunda sayılan objektif şartların (örneğin, tutuklandıktan sonra beraat etme) gerçekleşmesine dayanır. Bu, devletin kusursuz sorumluluğunun tipik bir örneğidir. Davanın açılacağı görevli ve yetkili mahkeme CMK m. 142/2'de özel olarak düzenlenmiştir. Buna göre dava; zarara uğrayanın oturduğu (ikamet ettiği) yerdeki AĞIR CEZA MAHKEMESİ'nde açılır. Eğer o yerde ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle (yani asıl ceza davasıyla) ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, dava en yakın yerdeki ağır ceza mahkemesinde görülür. Bu yetki kuralı, genel yetki kurallarından (davalının yerleşim yeri) farklı, davacı lehine getirilmiş özel ve kesin bir yetki kuralıdır.