Performans düşüklüğü nedeniyle iş akdinin feshi, İş Kanunu'nda hangi fesih türü kapsamında değerlendirilir? Yargıtay'ın, bu fesih türünün geçerli sayılabilmesi için aradığı objektif kriterler ve usuli şartlar nelerdir?

Performans düşüklüğü nedeniyle iş akdinin feshi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18. maddesinde düzenlenen 'geçerli nedenle fesih' kapsamında değerlendirilir. Bu, işverenin haklı nedenle derhal fesih hakkını (İş Kanunu m. 25) kullanmasını gerektirecek ağırlıkta olmayan, ancak iş ilişkisinin sürdürülmesini işveren açısından önemli ve makul ölçüde beklenemez hale getiren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından kaynaklanan sebeplerden biridir. Yargıtay, işverenlerin bu nedeni keyfi olarak kullanmasını önlemek amacıyla bir dizi objektif kriter ve usuli şart aramaktadır. Metinde de belirtilen bu şartlar şunlardır: 1) Objektif Performans Kriterleri: Performans değerlendirmesi, somut, ölçülebilir, adil ve objektif kriterlere dayanmalıdır. İşçinin görev tanımıyla uyumlu, makul ve ulaşılabilir hedefler belirlenmelidir. 2) Süreklilik: Performans düşüklüğü anlık veya geçici olmamalı, belirli bir süre devamlılık arz etmelidir. 3) İşçinin Uyarılması: İşçiye performansının düşük olduğu ve kendisinden ne beklendiği somut olarak bildirilmeli ve performansını düzeltmesi için makul bir süre tanınmalıdır. Bu genellikle yazılı bir ihtar ile yapılır. 4) Eğitim ve Destek: Gerekirse işçiye, performansını artırması için eğitim veya destek sağlanmalıdır. 5) Fesihten Önce Savunma Alınması: Fesih son çare olmalıdır. İşveren, fesihten önce İş Kanunu m. 19 uyarınca işçinin performans düşüklüğü iddialarına karşı savunmasını almak zorundadır. Savunma alınmadan yapılan fesih, usulden geçersizdir. 6) Yazılı Fesih Bildirimi: Fesih, sebepleri açık ve kesin bir şekilde belirtilerek yazılı olarak yapılmalıdır. Bu şartlara uyulmadan yapılan bir performans feshi, mahkeme tarafından geçersiz kabul edilir ve işçi işe iade davası açabilir.