Aday sürücülük süresi içerisinde, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde belirtilen belirli trafik kuralı ihlallerinin 'üç kez' yapılması, aday sürücü belgesinin iptaline neden olmaktadır. Bu 'üç kez ihlal' kuralının hukuki niteliği nedir? Adaylık süresini tamamlamış bir sürücünün, adaylık döneminde işlediği ancak cezası adaylık bittikten sonra kesinleşen ihlaller nedeniyle ehliyeti iptal edilebilir mi? Tartışınız.

Aday sürücülük süresi içinde kırmızı ışık ihlali (KTK 47/1-b), hız sınırı ihlali (KTK m. 51) gibi belirli kuralların üç kez ihlal edilmesi, aday sürücü belgesinin iptali için objektif bir şarttır. Bu kural, idareye takdir yetkisi tanımayan, şartın gerçekleşmesi halinde belgenin iptalini zorunlu kılan bir düzenlemedir. Hukuki niteliği, kanun ve yönetmelikle belirlenmiş, özel bir idari yaptırım koşuludur. Adaylık süresini tamamlamış ve normal sürücü statüsüne geçmiş bir kişinin, adaylık döneminde işlediği ihlaller nedeniyle ehliyetinin sonradan iptal edilip edilemeyeceği tartışmalıdır. Bir görüşe göre, önemli olan ihlalin yapıldığı tarihtir. Eğer üç ihlal de iki yıllık adaylık süresi içinde işlenmişse, cezanın kesinleşmesi veya idari işlemin yapılması sonraya kalsa bile iptal işlemi uygulanmalıdır. Zira kanun, 'aday sürücülük süresi içerisinde' ihlalin yapılmasından bahsetmektedir. Diğer bir görüşe göre ise, kişi adaylık süresini başarıyla tamamlayıp normal sürücü statüsünü kazandıktan sonra, geçmişe dönük olarak bu statüsü elinden alınamaz. Bu durum, kazanılmış hak ve hukuki güvenlik ilkelerine aykırı olabilir. Metinde de 'Adaylık süresini tamamlamış adayın artık sürücü olarak kabul edildikten sonra adaylık süresinde yaptığı ihlallerden bahisle ehliyetinin iptal edilmesi durumunda idareye karşı iptal davası açılabilir' denilerek bu durumun hukuki bir uyuşmazlık konusu olabileceği belirtilmiştir. Yargı kararlarında genellikle ihlalin işlendiği tarihe önem verilmekle birlikte, idari işlemin tesis edildiği andaki kişinin hukuki statüsü de (aday/normal sürücü) dikkate alınarak bir değerlendirme yapılacaktır.