CMK'nın 120. maddesi ve 119/4. maddesi arasındaki farkı açıklayınız. Her iki maddede yer alan 'hazır bulunma' veya 'bulundurulma' zorunluluklarının yargılamadaki işlevi ve hukuki anlamı nedir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #213511

CMK m.119/4 ve m.120/1, arama işleminde hazır bulunması gereken veya bulunabilecek kişileri düzenler ancak farklı amaçlara hizmet eder: * **CMK m.119/4 ('Arama Tanığı' Zorunluluğu)**: 'Cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın konut, işyeri veya diğer kapalı yerlerde arama yapabilmek için o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur.' Bu madde, özellikle kolluk tarafından (savcı olmaksızın) yapılan aramalarda 'işlem tanığı' bulundurma zorunluluğunu getirir. Amacı, arama işleminin şeffaflığını ve güvenilirliğini sağlamak, usulsüzlük iddialarının önüne geçmek ve elde edilen delillerin hukuka uygunluğunu temin etmektir. Bu tanıklar, dışarıdan, tarafsız gözlemcilerdir ve arama tutanağını imzalarlar. Bu hükmün ihlali, arama sonucunda elde edilen delilleri hukuka aykırı hale getirebilir (Yargıtay CGK, 28.04.2015). * **CMK m.120/1 ('Hazır Bulunabilecekler')**: 'Aranacak yerlerin sahibi veya eşyanın zilyedi aramada hazır bulunabilir; kendisi bulunmazsa temsilcisi veya ayırt etme gücüne sahip hısımlarından biri veya kendisiyle birlikte oturmakta olan bir kişi veya komşusu hazır bulundurulur.' Bu madde, arama işlemine maruz kalan kişinin (mülk sahibi, zilyet) veya onun yerine geçebilecek kişilerin aramada bulunma hakkını düzenler. Temel amacı, aranan kişinin menfaatlerini korumak, savunma hakkını güvence altına almak ve işlem sırasında hak ihlallerinin önüne geçmektir. Bu kişiler, arama tanıklarından farklı olarak, doğrudan arananın veya eşyanın sahibinin menfaatini temsil ederler. Yargıtay'a göre, bu madde aramanın güvenilirliğinden ziyade savunma hakkı ile ilgilidir. Her iki madde de arama tedbirinin hukuka uygunluğunu ve adil bir yargılamanın güvencesini sağlamak için konulmuştur.