Bir sanığın fiili, Yargıtay 18. Ceza Dairesi'nin 2015/36060 E., 2017/9535 K. sayılı kararında olduğu gibi, hem TCK m. 181/1 (su kirliliği) hem de TCK m. 181/3 (kalıcı özellik) kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte ise, ceza nasıl belirlenmelidir? Bu durumda fikri içtima mı, yoksa temel suçun nitelikli hali mi söz konusudur?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #213341

Bu durumda, TCK m. 181/3, aynı maddenin 1. fıkrasında düzenlenen temel suçun daha ağır cezayı gerektiren bir 'nitelikli hali' olduğu için, fikri içtima kuralları (TCK m. 44) uygulanmaz. Ceza, doğrudan TCK m. 181/3 üzerinden belirlenir. Açıklaması şöyledir: 1) Suçun Temel ve Nitelikli Hali İlişkisi: TCK m. 181/1, 'çevrenin kasten kirletilmesi' suçunun temel şeklini tanımlar. TCK m. 181/3 ise, bu temel suçun konusunu oluşturan atık veya artıkların 'toprakta, suda veya havada kalıcı özellik göstermesi halinde' cezanın artırılacağını düzenler. Bu, temel suçun unsurlarına ek bir nitelik getiren ve cezayı ağırlaştıran özel bir hükümdür. 2) Ceza Belirleme Yöntemi: Mahkeme, sanığın eyleminin TCK m. 181/1'i oluşturduğunu tespit ettikten sonra, atığın 'kalıcı özellik' gösterip göstermediğini (bilirkişi raporuyla) ayrıca değerlendirir. Eğer kalıcılık özelliği varsa, temel cezayı TCK m. 181/1'e göre belirleyip sonra TCK m. 181/3 uyarınca artırım yapar. Yani, sanık hem 1. fıkradan hem de 3. fıkradan ayrı ayrı cezalandırılmaz. TCK m. 181/3, bağımsız bir suç tipi değil, 1. ve 2. fıkralardaki suçların nitelikli halidir. 3) Fikri İçtimadan Farkı: Farklı neviden fikri içtima (TCK m. 44), tek bir fiille kanunun farklı birden fazla suç tanımının ihlal edilmesi durumunda uygulanır. Oysa burada tek bir fiil, kanunun aynı maddesinde düzenlenen suçun temel ve nitelikli halini aynı anda gerçekleştirmektedir. Bu durumda 'nitelikli halin temel hale göre önceliği' ilkesi gereği, uygulama doğrudan nitelikli hal üzerinden yapılır ve ceza buna göre belirlenir. Yargıtay kararında da sanığın fiilinin TCK m. 181/1'i oluşturduğu, bilirkişi raporuyla da kalıcı etki tespit edildiği için TCK m. 181/3'ten ceza verilmiştir.