CMK m. 119/4'teki arama tanığı bulundurma zorunluluğunun 'konut, işyeri veya diğer kapalı yerler' için geçerli olduğu belirtilmiştir. YCGK'nın 2017/118 K. sayılı kararında, sokakta durdurulan bir kişinin üzerinin aranması olayında bu kural neden uygulanmamıştır? 'Kapalı yer' kavramının kapsamını ve sokaktaki aramanın hukuki rejimini açıklayınız.

CMK m. 119/4'teki arama tanığı bulundurma zorunluluğu, YCGK'nın 2017/118 K. sayılı kararındaki olayda uygulanmamıştır çünkü bu kural, kanunun lafzı gereği sadece 'konut, işyeri veya diğer kapalı yerler' için getirilmiş bir güvencedir. Sokakta veya umuma açık bir alanda kişinin üzerinin (üstünün) aranması bu kapsama girmez. Açıklaması şöyledir: 1) 'Kapalı Yer' Kavramının Kapsamı: 'Kapalı yer', Anayasa'nın 20. ve 21. maddelerinde korunan özel hayatın gizliliği ve konut dokunulmazlığı ile yakından ilişkilidir. Kişilerin özel yaşam alanlarını ifade eder ve umuma açık olmayan, girilmesi izne veya belirli koşullara tabi olan mekanları kapsar. Sokak, cadde, park gibi umuma açık alanlar bu tanıma dahil değildir. Bu nedenle, sokakta yapılan üst aramasında arama tanığı (ihtiyar heyeti veya komşu) bulundurma zorunluluğu yoktur. 2) Sokaktaki Aramanın Hukuki Rejimi: Sokakta bir kişinin durdurulup aranması farklı hukuki kurallara tabidir: a) Durdurma ve Yoklama: PVSK m. 4/A, kolluğa makul bir sebep varsa kişiyi durdurma yetkisi verir. Durdurulan kişi üzerinde silah veya tehlikeli bir eşya bulunduğuna dair 'yeterli şüphe' varsa, yine aynı madde uyarınca elle dıştan kontrol (yoklama) yapılabilir. Bu, henüz tam bir arama değildir. b) Suçüstü Hali ve Arama: YCGK kararında olduğu gibi, bu yoklama sırasında bir suç delili (uyuşturucu madde gibi) ele geçirilirse, artık bir 'suçüstü' hali (CMK m. 2/j) söz konusudur. Bu durumda kolluk, delillerin karartılmasını önlemek amacıyla CMK m. 90/4 ve Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği m. 8/f uyarınca, bir hakim kararı veya savcı emri beklemeksizin kişinin üzerinde daha detaylı bir arama yapma yetkisine sahip olur. Bu arama, 'suçüstü' halinin verdiği yetkiye dayandığı için hukuka uygundur ve bu aşamada da arama tanığı zorunluluğu bulunmamaktadır.