Hukuk yargılamasında delillerin sunulma zamanı kural olarak nedir? Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2014/735 E., 2016/166 K. sayılı kararı, temyiz aşamasında sunulan bir delilin dikkate alınması konusunda hangi istisnai durumu kabul etmiştir ve bu kararın gerekçesi nedir?

Hukuk yargılamasında kural, delillerin HMK uyarınca dilekçeler teatisi (dava ve cevap dilekçeleri) aşamasında veya en geç ön inceleme duruşması için verilen kesin süre içinde sunulmasıdır. Bu aşamalardan sonra sunulan deliller kural olarak dikkate alınmaz. Ancak, metinde analizi yapılan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2014/735 E., 2016/166 K. sayılı kararı bu kurala önemli bir istisna getirmiştir. Karara göre, eğer temyiz aşamasında sunulan delil, davaya konu borcu söndüren (itfa eden) nitelikte bir belge ise (örneğin ödeme makbuzu, ibraname), yargılama aşamasında sunulmamış olsa bile dikkate alınmalıdır. Kararın gerekçesi, 'davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması'nın bir dava şartı olmasıdır (HMK m. 114/h). Eğer borç ödenmişse, davacının o alacak için dava açmakta hukuki yararı kalmamıştır. Dava şartları ise kamu düzeninden olup, yargılamanın her aşamasında mahkemece resen gözetilir. Dolayısıyla, borcun ödendiğini gösteren bir belge, savunmanın genişletilmesi yasağı kapsamında değil, bir dava şartının yokluğunu gösteren bir delil olarak kabul edilir ve bu nedenle temyiz aşamasında dahi dikkate alınması gerekir.