Yasal önalım hakkının kullanılmasını engellemek amacıyla, tapuda yapılan işlemin 'satış' yerine 'bağış (hibe)' olarak gösterilmesi (muvazaa) durumunda, önalım hakkını kullanmak isteyen paydaşın izlemesi gereken hukuki yol nedir? Bu durumda ispat yükü kime aittir ve hangi deliller kullanılabilir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #210642

Önalım hakkı sadece fiili ve hukuki anlamda bir 'satış' işlemi varsa kullanılabilir. Bağış, trampa, mirasın taksimi gibi işlemlerde önalım hakkı kullanılamaz. Ancak, taraflar önalım hakkını engellemek amacıyla, gerçekte bir satış sözleşmesi yaptıkları halde bunu tapuda bağış gibi gösteriyorlarsa, burada 'muvazaa' (danışıklı işlem) söz konusudur. Önalım hakkını kullanmak isteyen paydaşın, bu muvazaayı iddia ve ispat ederek hakkını kullanması mümkündür. İzlenmesi gereken hukuki yol, payı devralan kişiye karşı açılacak önalım davası içinde, işlemin aslında bağış değil, satış olduğunun tespitini istemektir. İspat yükü, muvazaa iddiasında bulunan, yani önalım hakkını kullanmak isteyen paydaşa aittir. Paydaş, bu iddiasını tanık, banka dekontları (yapılan ödemeyi gösteren), mesajlaşmalar, yemin ve diğer her türlü delille ispatlayabilir. Eğer işlemin aslında bir satış olduğu ve bağış olarak gösterilmesinin sırf önalım hakkını engelleme amaçlı olduğu ispatlanırsa, mahkeme önalım hakkının kullanılmasına karar verir.