6100 sayılı HMK sisteminde, ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunda bulunmayan bir tarafın, karşı tarafın istinaf başvurusunun Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) tarafından esastan reddedilmesi halinde, BAM kararını temyiz etme hakkı var mıdır? Yargıtay'ın bu konudaki 'usuli kazanılmış hak' ve 'üç kademeli yargılama sistemi' argümanlarını açıklayınız.

Kural olarak, ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurmayan bir tarafın, BAM'ın ret kararını temyiz hakkı bulunmamaktadır. Metinde yer alan Yargıtay 9. HD (K.2019/21455) ve 4. HD (K.2021/2485) kararlarında bu durum iki temel argümanla açıklanmaktadır: 1) Usuli Kazanılmış Hak: Bir tarafın, kararın aleyhine olan bir yönünü istinaf etmemesi, karşı taraf lehine o konuda bir 'usuli kazanılmış hak' doğurur. Karşı tarafın istinafı üzerine BAM, bu konuyu değiştirmez ve istinafı reddederse, istinaf etmeyen tarafın bu kesinleşmiş durumu temyiz yoluyla yeniden tartışmaya açması, usuli kazanılmış hak ilkesine aykırı olur. 2) Üç Kademeli Yargı Sisteminin Korunması: HMK, ilk derece, istinaf ve temyiz olmak üzere üç kademeli bir sistem öngörmüştür. İstinaf yoluna başvurmayan bir tarafa, BAM'ın ret kararı üzerine temyiz hakkı tanımak, o tarafın istinaf kanun yolunu atlayarak doğrudan temyize gitmesine olanak tanımak anlamına gelir. Bu, üç kademeli sistemi fiilen iki kademeye indirir ve istinaf kurumunun devre dışı bırakılmasına yol açar. Yargıtay'a göre bu, kanunun sistematiğine aykırıdır. İstinaf etmeyen tarafın temyiz hakkı, ancak BAM'ın ilk derece mahkemesi kararını kaldırıp aleyhine yeni bir hüküm kurması gibi istisnai durumlarda doğabilir.