Çarşı ve mahalle bekçiliği alım şartları arasında yer alan 'güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonuçlarının olumlu çıkması' kriterinin hukuki niteliğini ve idari yargı denetiminin sınırlarını tartışınız. Bir adayın, geçmişte hakkında verilmiş ancak hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararıyla sonuçlanmış bir ceza davası nedeniyle güvenlik soruşturmasının 'olumsuz' sonuçlanması ve bekçiliğe alınmaması işlemi, hukuka uygun mudur? Bu durumu, HAGB kararının hukuki niteliği (hukuken bir mahkumiyet sayılmaması) ve idarenin takdir yetkisinin sınırları açısından analiz ediniz.

'Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumlu olması' kriteri, idareye kamu hizmetine alınacak personelin güvenilirliğini ve liyakatini değerlendirme konusunda geniş bir 'takdir yetkisi' tanıyan, kanuni bir şarttır. Ancak bu takdir yetkisi, sınırsız ve keyfi değildir. İdari yargı denetimi, idarenin bu takdir yetkisini kullanırken; a) Kanunda belirtilen amaca uygun hareket edip etmediğini, b) Nesnel ve somut verilere dayanıp dayanmadığını, c) Ölçülülük ilkesine uyup uymadığını denetler. Aday hakkında verilmiş bir HAGB kararının, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasına tek başına gerekçe yapılması hukuka aykırıdır. Anayasa Mahkemesi ve Danıştay'ın yerleşik içtihatlarına göre bunun gerekçeleri şunlardır: 1) HAGB Kararının Hukuki Niteliği: CMK m. 231 uyarınca HAGB kararı, sanık hakkında hukuki bir sonuç doğurmaz ve denetim süresi sonunda dava düşer. Bu karar, bir 'mahkumiyet' niteliğinde değildir ve kişinin suçlu olduğunu göstermez. Masumiyet karinesi devam eder. 2) Takdir Yetkisinin Sınırları: İdarenin, hukuken mahkumiyet sayılmayan bir karara dayanarak kişinin kamu hizmetine girmesini engellemesi, takdir yetkisinin kanunun ve hukukun genel ilkelerinin dışına çıkarak keyfi bir şekilde kullanılması anlamına gelir. 3) Ölçülülük İlkesi: HAGB'ye konu olan fiilin niteliği, bekçilik mesleğinin gerektirdiği güvenilirlikle somut ve doğrudan bir bağlantısı yoksa, sırf bu karara dayanarak kişiyi meslekten men etmek ölçülülük ilkesini ihlal eder. İdare, HAGB kararının yanı sıra, adayın bekçilik yapmasına engel teşkil edecek başkaca somut, güncel ve güvenilir bir bilgi veya bulguya dayanmadıkça, sırf HAGB kararı nedeniyle yapılan 'olumsuz' değerlendirme ve atamama işlemi, idari yargıda iptale mahkumdur. İdare, kişinin HAGB'ye konu olan fiilinin niteliğini de değerlendirerek, bekçilik göreviyle bağdaşıp bağdaşmadığına dair somut bir gerekçe ortaya koymalıdır. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/bekci-nasil-olunur-alim-sartlari/)