Yargılamanın yenilenmesi (iade-i muhakeme) talebinin incelenmesi sürecinde CMK m. 320, delillerin toplanması aşamasını düzenlemektedir. Mahkemenin, yargılamanın yenilenmesi talebini 'kabule değer' bulduktan sonra delilleri toplaması ile yargılamanın yenilenmesine ve duruşmanın açılmasına karar vermesi arasındaki fark nedir? CMK m. 321'de belirtilen, 'ileri sürülen iddiaların yeterince doğrulanmaması' kriteri ile 'yeterli şüphe' (iddianame düzenlenmesi için aranan) kriteri arasında bir paralellik kurulabilir mi? Bu aşamada toplanan delillerin, eski hükmün doğruluğu konusunda 'ciddi bir şüphe' yaratması yeterli midir, yoksa hükmü 'kesin olarak çürütecek' nitelikte mi olması gerekir?
CMK'da düzenlenen yargılamanın yenilenmesi süreci aşamalı bir yapıya sahiptir. Bu aşamalar arasındaki fark şudur: 1) Talebin Kabule Değer Görülmesi ve Delillerin Toplanması (CMK m. 319-320): Bu ilk aşamada mahkeme, talebin kanunda sayılan nedenlere (örn: yeni delil, sahte belge) dayanıp dayanmadığını ve şekli unsurları taşıyıp taşımadığını inceler. Talebi kabule değer bulursa, henüz yargılamayı yenilemeden, sadece ileri sürülen yeni iddia ve delillerin 'doğruluğunu ve ciddiyetini' araştırmak üzere bir tür ön soruşturma yapar. CMK m. 320 uyarınca delillerin 'soruşturmaya ilişkin hükümler' uygulanarak toplanması da bu aşamanın bir hazırlık soruşturması niteliğinde olduğunu gösterir. 2) Yargılamanın Yenilenmesine ve Duruşmanın Açılmasına Karar Verilmesi (CMK m. 321): Deliller toplandıktan sonra mahkeme bir değerlendirme yapar. Bu aşamada, CMK m. 321'deki 'iddiaların yeterince doğrulanması' kriteri devreye girer. Bu kriter, iddianame düzenlenmesi için aranan 'yeterli şüphe' (CMK m. 170/2) kriteriyle bir paralellik gösterir. Yani, toplanan yeni delillerin, kesinleşmiş hükmün hatalı olabileceğine dair 'ciddi ve makul bir şüphe' oluşturması, yargılamanın yeniden yapılmasına karar vermek için yeterlidir. Bu aşamada, yeni delillerin eski hükmü 'kesin olarak çürütmesi' beklenmez. Bu, zaten yeniden yapılacak olan duruşmanın konusudur. Eğer toplanan deliller, eski hükmün doğruluğu hakkında ciddi bir şüphe yaratıyorsa, mahkeme 'yargılamanın yenilenmesine ve duruşmanın açılmasına' karar verir. Bu kararla birlikte, asıl yargılama yeniden başlar ve tüm deliller duruşmada birlikte tartışılarak yeni bir hüküm kurulur. Eğer yeni deliller iddiaları doğrulamazsa, talep bu aşamada 'esastan' reddedilir. (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/cmk-madde-320-delillerin-toplanmasi.html)