2577 sayılı İYUK m. 37/1-a, vergi uyuşmazlıklarında yetkili mahkemenin, vergiyi 'tarh ve tahakkuk ettiren' dairenin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesi olduğunu belirtir. Vergi Usul Kanunu'na göre 'tarh' ve 'tahakkuk' aşamaları arasındaki hukuki farkı açıklayınız ve bu iki işlemin farklı idareler tarafından yapılması durumunda yetkili mahkemenin nasıl belirleneceğini tartışınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #210116

Vergi Usul Kanunu'na göre 'tarh' ve 'tahakkuk' farklı hukuki aşamalardır: 1) Tarh: Vergi alacağının, kanunlarda gösterilen matrah ve nispetler üzerinden, vergi dairesi tarafından hesaplanarak miktar olarak tespit edilmesidir. Bu, vergi borcunu doğuran ilk idari işlemdir. 2) Tahakkuk: Tarh ve tebliğ edilen bir verginin, ödenmesi gereken bir safhaya gelmesidir. İtiraz edilmeyen veya itirazı reddedilen vergi tahakkuk eder. Kural olarak, tarh işlemini yapan idare ile tahakkuk ettiren idare aynıdır. Bu nedenle İYUK m. 37'de her ikisi de birlikte zikredilmiştir. Ancak, istisnai olarak (örneğin, merkezi bir birimin tarh yapıp, yerel bir birimin tahakkuk ettirmesi gibi) bu iki işlemin farklı dairelerce yapılması teorik olarak mümkündür. Bu durumda, uyuşmazlığın hangi aşamadan kaynaklandığına bakılır. Eğer dava, verginin hesaplanmasına, yani 'tarh' işlemine karşı açılıyorsa, yetkili mahkeme tarhı yapan dairenin bulunduğu yer mahkemesidir. Çünkü asıl hukuki uyuşmazlık bu işlemden doğmaktadır. Tahakkuk, genellikle tarhın bir sonucudur. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/idari-yargilama-usulu-kanunu-37-madde-iyuk/)