Tasarrufun iptali davasının (İİK m. 277) görevli ve yetkili mahkemesi neresidir? Bu davanın, HMK m. 12'de düzenlenen ve taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkili olduğuna dair kurala bir istisna teşkil edip etmediğini, davanın hukuki niteliği açısından tartışınız.

Tasarrufun iptali davasında görevli mahkeme, genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesi'dir. Yetkili mahkeme ise, HMK m. 6 uyarınca genel yetki kuralı gereği, 'davalı'nın (borçlu veya tasarrufu devralan üçüncü kişinin) yerleşim yeri mahkemesidir. Bu dava, HMK m. 12'deki kurala bir istisna teşkil eder. Çünkü tasarrufun iptali davası, 'taşınmazın aynına', yani mülkiyetine ilişkin bir dava değildir. Bu dava, mülkiyetin borçluya geri dönmesini sağlamaz. Davanın amacı, borçlunun yaptığı hileli tasarrufun, davacı alacaklı bakımından 'geçersiz' sayılmasını ve alacaklının, sanki mal hala borçlununmuş gibi o malı haczettirip sattırarak alacağını tahsil etmesini sağlamaktır. Yani dava, bir 'şahsi alacak hakkını' korumaya yönelik, nispi nitelikte bir davadır. Ayni bir hakka ilişkin olmadığı için, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkisi söz konusu değildir; genel yetki kuralları uygulanır. (Kaynak: ayboga.av.tr/ecrimisil-davasi/ - Mahkeme bölümü ve davanın niteliği yorumu)