6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m. 30/1'de düzenlenen marka hakkına tecavüz suçu ile m. 30/7'de düzenlenen etkin pişmanlık hükmü bir arada değerlendirildiğinde; başkasının markasını taklit ederek mal üreten (imalatçı) ile bu malları bilerek satan (satıcı) arasında, etkin pişmanlıktan yararlanma imkanı açısından bir fark yaratılmıştır. Bu fark nedir ve kanun koyucunun bu farklı düzenleme ile neyi amaçladığını, suçla mücadele stratejisi açısından analiz ediniz.

Cevap: Fark, etkin pişmanlıktan yararlanma imkanının sadece belirli bir fail grubuna tanınmış olmasıdır. SMK m. 30/7, 'Başkasının hak sahibi olduğu marka taklit edilerek üretilmiş malı, satışa arz eden veya satan kişinin bu malı nereden temin ettiğini bildirmesi ve bu suretle üretenlerin ortaya çıkarılmasını ve üretilmiş mallara elkonulmasını sağlaması hâlinde hakkında cezaya hükmolunmaz' demektedir. Görüldüğü gibi, bu hükümden sadece taklit malı 'satan' veya 'satışa arz eden' kişiler yararlanabilir. Suçun asıl kaynağı olan, bu malları 'üreten' veya 'ithal eden' kişiler için bir etkin pişmanlık düzenlemesi yoktur. Kanun koyucunun bu farklı düzenleme ile amacı, suçla mücadelede bir 'işbirliği mekanizması' kurmaktır. Marka hakkı ihlallerinin temel kaynağı, genellikle gizli atölyelerde üretim yapan veya yurt dışından mal getiren 'üreticiler' ve 'ithalatçılar'dır. Bu kaynaklara ulaşmak, perakende satıcılara ulaşmaktan daha zordur. Kanun koyucu, suç zincirinin daha alt halkasında yer alan satıcılara, 'cezadan tamamen kurtulma' gibi çok cazip bir imkan sunarak, onları suçun kaynağı olan üreticileri ifşa etmeye teşvik etmektedir. Bu, bir nevi 'itirafçılık' düzenlemesidir. Bu strateji, soruşturma makamlarının suçun kökenine inmesini kolaylaştırarak, sadece piyasadaki birkaç taklit ürünü toplamakla kalmayıp, üretim ağını çökertmeyi hedeflemektedir. Üreticilerin bu haktan yararlanamaması ise, suçun asıl faili olarak görüldükleri ve onlara karşı daha caydırıcı bir tutum sergilenmek istendiği anlamına gelir.