Metinde, 15 yıldan uzun süreli hapis cezası içeren ceza mahkemesi kararlarının, taraflarca bir başvuru olmasa dahi 'kendiliğinden istinaf incelemesine tabi tutulduğu' belirtilmektedir. Bu 're'sen (otomatik) istinaf' mekanizmasının hukuki gerekçesi nedir? Bu durum, ceza muhakemesinde geçerli olan 'davasız yargılama olmaz' (ne procedat iudex ex officio) ilkesine bir istisna teşkil eder mi?

Cevap: Bu mekanizmanın hukuki gerekçesi, verilen cezanın ağırlığı nedeniyle kamu vicdanını ve temel insan haklarını (özellikle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı) yakından ilgilendirmesidir. Kanun koyucu, 15 yıl gibi çok ağır bir hürriyeti bağlayıcı ceza içeren bir kararın, tarafların ihmali, bilgisizliği veya iradesi ne olursa olsun, mutlaka bir üst mahkeme tarafından denetlenmesi gerektiği düşüncesiyle hareket etmiştir. Bu, bir 'kamu düzeni' ve 'adil yargılanma' güvencesidir. Amaç, olası adli hataların en ağır sonuçlar doğurmadan önce bir kez daha gözden geçirilmesini sağlamaktır. Evet, bu durum ceza muhakemesindeki 'davasız yargılama olmaz' ve 'taleple bağlılık' ilkelerine getirilmiş önemli bir istisnadır. Normalde bir mahkemenin bir dosyayı inceleyebilmesi için taraflardan birinin usulüne uygun bir talepte (istinaf dilekçesi) bulunması gerekir. Ancak burada kanun, cezanın ağırlığı nedeniyle kamu yararını bireysel iradenin üzerinde tutmuş ve mahkemenin (Bölge Adliye Mahkemesi'nin) re'sen harekete geçmesini emretmiştir. Bu, ceza muhakemesinin sadece tarafların özel bir meselesi olmadığını, aynı zamanda toplumu ve adaletin genelini ilgilendiren bir kamu faaliyeti olduğunun en net göstergelerinden biridir.