İstinaf mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını kaldırıp dosyayı geri göndermek yerine, neden genellikle kendisi yeniden esastan bir karar verir? Bu durumun, istinaf kurumunun 'ikinci bir ilk derece yargılaması' olma niteliği ile Yargıtay'ın temyiz incelemesinden farkını nasıl ortaya koyduğunu, usul ekonomisi ilkesi çerçevesinde değerlendiriniz.

Cevap: İstinaf mahkemesinin, dosyayı geri göndermek yerine genellikle kendisinin yeniden esastan karar vermesinin temel nedeni, istinafın hem bir denetim (kontrol) hem de bir 'vaka (olay) mahkemesi' olmasıdır. Yani istinaf, ilk derece mahkemesinin yaptığı gibi delilleri yeniden değerlendirebilir, tanık dinleyebilir, keşif yapabilir ve maddi vakıa hakkında yeni bir sonuca varabilir. Bu yetki, istinafı, sadece hukuki denetim yapan Yargıtay'dan (temyiz) ayıran en temel özelliktir. Bu uygulamanın usul ekonomisi açısından anlamı büyüktür. Eğer istinaf mahkemesi, tespit ettiği her eksiklik veya hata için dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderseydi, davalar iki mahkeme arasında gidip gelerek çok daha uzun sürerdi. İstinafın kendisinin yeniden yargılama yaparak nihai bir karar vermesi, uyuşmazlığın daha hızlı çözülmesini sağlar. İstinaf, dosyayı ancak çok ciddi usuli hatalar (örneğin, hakimin reddini gerektiren bir durumun varlığı, görev veya yetki kurallarının ağır ihlali gibi) varlığında ilk derece mahkemesine geri gönderir. Diğer tüm maddi ve hukuki hataları kendisi düzelterek karar verir. Bu, istinafın 'ikinci bir ilk derece yargılaması' gibi işlediğini ve amacının sadece hatayı tespit etmek değil, aynı zamanda doğru kararı bizzat vermek olduğunu gösterir.