Sosyal medya üzerinden işlenen hakaret suçunda 'aleniyet' unsurunun gerçekleşip gerçekleşmediği nasıl tespit edilir? Bir kişinin 'Facebook' hesabından başka birine özel mesaj (messenger) yoluyla hakaret etmesi ile aynı hakareti herkesin görebileceği bir duvar (timeline) paylaşımıyla yapması arasında, TCK m. 125/4'ün uygulanması açısından bir fark var mıdır? Yargıtay 18. Ceza Dairesi'nin 2019/11905 sayılı kararındaki 'sanığın paylaşımlarının herkes tarafından görülüp görülemeyeceği açıklanıp tartışılmadan' yapılan eleştiri bu konuda ne ifade etmektedir?

Cevap: 'Aleniyet' unsuru, hakaretin belirsiz sayıda kişi tarafından görülme, duyulma veya algılanma ihtimalinin bulunduğu bir ortamda işlenmesiyle gerçekleşir. Sosyal medya bağlamında bu ayrım kritik öneme sahiptir. 1) Özel Mesaj Yoluyla Hakaret: Bir kişinin Facebook Messenger, Instagram DM veya WhatsApp gibi platformlardan başka bir kişiye özel mesajla hakaret etmesi durumunda, bu mesaj sadece gönderen ve alan tarafından görülebildiği için 'aleniyet' unsuru oluşmaz. Bu eylem, TCK m. 125/1'deki basit hakaret veya TCK m. 125/2'deki ileti yoluyla hakaret kapsamında kalır. 2) Herkese Açık Paylaşımla Hakaret: Failin, hakareti kendi duvarında (timeline), bir grubun sayfasında veya bir gönderinin altına yorum olarak, profil ayarları 'herkese açık' olacak şekilde yapması durumunda, bu paylaşımın belirsiz sayıda kişi tarafından görülme ihtimali vardır. Bu durumda 'aleniyet' unsuru gerçekleşir ve cezanın TCK m. 125/4 uyarınca artırılması gerekir. Yargıtay 18. CD'nin 2019/11905 sayılı kararındaki eleştiri, mahkemenin bu ayrımı yapma konusundaki eksikliğine işaret etmektedir. Mahkeme, TCK m. 125/4'ü uygulayacaksa, sanığın paylaşımının yapıldığı platformun (Facebook) niteliğini, profilin gizlilik ayarlarını (herkese açık mı, sadece arkadaşlar mı vb.) ve paylaşımın kimler tarafından görülebildiğini somut olarak tespit edip gerekçesinde tartışmak zorundadır. Sadece 'Facebook'ta hakaret etti' demek, aleniyetin varlığını kanıtlamak için yeterli değildir.