Soybağı davalarında, TMK m. 284 'Hakim maddi olguları re'sen araştırır ve kanıtları serbestçe takdir eder.' hükmünü amirdir. Yargıtay 18. Hukuk Dairesi'nin 2014/6038 E. sayılı kararında mahkemenin DNA testi yaptırmadan, sadece taraf beyanlarına dayanarak babalığın tespitine karar vermesi neden bozulmuştur? Bu karar, hakimin 'delilleri serbestçe takdir etme' yetkisi ile soybağı gibi kamu düzenini ilgilendiren bir davada 'bilimsel delillere başvurma zorunluluğu' arasındaki ilişkiyi nasıl açıklamaktadır?

Cevap: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi'nin 2014/6038 E. sayılı kararında, yerel mahkeme kararının bozulmasının temel nedeni, soybağı gibi son derece önemli ve kamu düzenini yakından ilgilendiren bir konuda, günümüz teknolojisinin sunduğu en kesin ve güvenilir bilimsel yöntem olan DNA testi mevcutken, bu yönteme başvurulmadan karar verilmesidir. TMK m. 284'te hakime tanınan 'delilleri serbestçe takdir etme' yetkisi, hakimin keyfi karar verebileceği anlamına gelmez. Bu yetki, hakimin mevcut delilleri vicdani kanaatine göre ve mantık kuralları çerçevesinde değerlendirmesi demektir. Ancak, bir uyuşmazlığın çözümünde gerçeğe en yakın sonucu verecek bilimsel ve kesin bir delil (DNA testi gibi) varken, bu delili toplamadan sadece sübjektif ve her zaman yanıltıcı olabilecek taraf beyanlarına dayanmak, 're'sen araştırma' yükümlülüğünün ve maddi gerçeğe ulaşma ödevinin ihlali anlamına gelir. Yargıtay bu kararıyla, hakimin delil takdir yetkisinin, davanın niteliği ve mevcut bilimsel imkanlarla sınırlı olduğunu vurgulamıştır. Soybağı davalarında, DNA testi artık vazgeçilmez bir delil niteliği kazanmıştır ve bu delile başvurmadan karar vermek, HMK m. 292 ve TMK m. 284'ün ruhuna aykırı, eksik bir incelemedir.