Fiili işlediği sırada 15-18 yaş grubunda olan bir sağır ve dilsiz çocuğun ceza yargılamasında, mahkemenin 'sosyal inceleme raporu' aldırması zorunlu mudur? Bu raporun amacı ve mahkemenin takdir yetkisi üzerindeki etkisi nedir?

Evet, zorunludur. Metinde, bu yaş grubundaki sağır ve dilsizlerin 'işledikleri fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılama yeteneğinin ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin olup olmadığının takdiri bakımından sosyal inceleme yaptırılması zorunludur' denilmektedir. Bu raporun amacı, çocuğun içinde bulunduğu aile ortamı, sosyal çevre, eğitim durumu, fiziksel ve ruhsal gelişimi hakkında mahkemeye detaylı bilgi sunarak, hakimin çocuğun kusur yeteneğini doğru bir şekilde değerlendirmesine yardımcı olmaktır. Takdir yetkisi münhasıran mahkemeye ait olmakla birlikte, hakim bu takdir yetkisini kullanırken rapordaki gözlem ve tespitleri göz önünde bulundurmak zorundadır (ÇKK Yön. m. 20).