Zina nedeniyle boşanma davası (TMK m. 161) açma hakkı hangi sürelere tabidir? Bu sürelerin hukuki niteliği (zamanaşımı mı, hak düşürücü süre mi?) nedir ve aralarındaki farkı açıklayınız. Zımni af kavramı bu süreleri nasıl etkiler?

Zina nedeniyle boşanma davası açma hakkı, TMK m. 161/2'de düzenlenen iki süreye tabidir: 1) Davaya hakkı olan eşin, boşanma sebebini (zinayı) öğrenmesinden başlayarak altı ay. 2) Her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl. Bu süreler, zamanaşımı değil, 'hak düşürücü süre' niteliğindedir. Aralarındaki fark şudur: Zamanaşımı süreleri, borcu sona erdirmez, sadece onu 'eksik borç' haline getirir ve davalı tarafından ileri sürülmedikçe hakim tarafından re'sen dikkate alınmaz. Hak düşürücü süreler ise hakkın kendisini ortadan kaldırır ve hakim tarafından davanın her aşamasında re'sen (kendiliğinden) gözetilir. Zımni af, bu süreler işlemeye başlamadan veya işlerken hakkı ortadan kaldıran bir durumdur. TMK m. 161/3 'Affeden tarafın dava hakkı yoktur' der. Af, açık bir beyanla olabileceği gibi zımni (örtülü) de olabilir. Örneğin, eşinin zina yaptığını öğrenen bir kişinin, bu olayı önemsemeyerek veya sineye çekerek evlilik birliğini normal bir şekilde sürdürmeye devam etmesi, zımni af olarak kabul edilir. Af, hak düşürücü süreler dolmamış olsa bile, dava açma hakkını tamamen ortadan kaldırır. (İlgili Mevzuat: TMK m. 161)