'Gözetim uygulaması'nın temel amacını, yerli üreticinin korunması ve vergi kayıplarının önlenmesi hedefleri doğrultusunda açıklayınız. Gözetim uygulamasında, bir eşyanın ithalatında 'üzerinden vergi hesaplanacak kıymet ile ilgili, adet başına asgari bir fiyat belirlenmesi' mekanizması nasıl işler?

Gözetim uygulamasının temel amacı ikilidir: 1) Yerli Üreticinin Korunması: Belirli bir malın çok düşük fiyatlarla ithal edilerek yerli üreticileri haksız rekabetle karşı karşıya bırakmasını ve piyasadan silmesini önlemektir. 2) Vergi Kayıplarının Önlenmesi: İthalatçıların, daha az gümrük vergisi ödemek için malın fatura değerini kasten düşük göstermesinin (damping) önüne geçmektir. Mekanizma şu şekilde işler: Ticaret Bakanlığı, bir tebliğ ile belirli bir GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) koduna sahip eşya için bir 'gözetim fiyatı' (birim başına asgari fiyat) belirler. Örneğin, 'X' ürününün birim fiyatı 10 USD'den daha düşük olamaz der. Eğer ithalatçının beyan ettiği fatura değeri (CIF kıymeti) bu gözetim fiyatının üzerindeyse, normal gümrük vergileri bu fatura değeri üzerinden alınır. Ancak, fatura değeri gözetim fiyatının altındaysa, ithalatçı ya Ticaret Bakanlığı'ndan bir 'Gözetim Belgesi' almak zorundadır ya da Gözetim Belgesi almazsa, gümrük vergileri beyan edilen düşük fatura değeri üzerinden değil, Bakanlığın belirlediği yüksek gözetim fiyatı üzerinden hesaplanır. Bu durum, ithalatçıyı malın değerini doğru beyan etmeye veya gözetim fiyatı üzerinden vergi ödemeye zorlayarak her iki amacı da gerçekleştirmiş olur.