Yıllık ücretli izin hakkı, Anayasal temeli olan ve vazgeçilemez bir hak olmasına rağmen, iş sözleşmesi devam ederken neden ücrete dönüşemez? Kullanılmayan yıllık izinlerin ücrete dönüşebilmesi için hangi temel şartın gerçekleşmesi gerekir ve bu kuralın ardındaki mantık nedir? (Y9.HD, 2018/4359 K.)

Yıllık ücretli izin hakkı, temel amacı işçinin fiziksel ve zihinsel olarak dinlenmesini sağlamak olan, Anayasa ile güvence altına alınmış bir 'dinlenme hakkı'dır. Bu hakkın ücrete çevrilmesi, amacından saparak bir para alacağına dönüşmesine ve işçinin dinlenmeden çalışmaya devam etmesine yol açar ki bu, hakkın özüne aykırıdır. Bu nedenle, iş sözleşmesi devam ederken yıllık izin hakkı, para olarak talep edilemez ve işveren tarafından para ödenerek kullandırılmaktan kaçınılamaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2018/4359 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere, kullanılmayan yıllık izinlerin ücrete dönüşebilmesi için tek bir temel şartın gerçekleşmesi gerekir: İş sözleşmesinin herhangi bir nedenle (haklı/haksız fesih, ölüm, emeklilik vb.) sona ermesi. Bu kuralın ardındaki mantık şudur: Sözleşme sona erdiğinde, işçinin bu izni fiilen 'kullanma olanağı' ortadan kalkar. Kullanılamayan bu hak, kanun gereği (İşK m. 59) bir alacak hakkına dönüşür ve işçinin son ücreti üzerinden hesaplanarak kendisine ödenir. (İlgili Mevzuat: İş Kanunu m. 59; İlgili Karar: Y9.HD, E. 2017/9396, K. 2018/4359)