İpoteğe Dayalı Menkul Kıymet (İDMK) ile İpotek Teminatlı Menkul Kıymet (İTMK) arasındaki temel farkları, uygulanan sistem (bilanço dışı/bilanço içi), ihraççının sorumluluğu ve yatırımcının aldığı risk açısından karşılaştırmalı olarak analiz ediniz.

İDMK ve İTMK arasındaki temel farklar şunlardır: 1) Uygulanan Sistem: İDMK, 'bilanço dışı (off-balance sheet)' sistemle ihraç edilir. Kaynak kuruluş (banka), ipotekli alacaklarını bir Varlık Finansman Fonu (VFF) veya İpotek Finansman Kuruluşu (İFK) gibi özel amaçlı bir kuruma devreder. İhracı bu özel amaçlı kurum yapar. Alacaklar artık bankanın bilançosunda yer almaz. İTMK ise 'bilanço içi (on-balance sheet)' sistemle ihraç edilir. Banka alacaklarını devretmez, sadece teminat gösterir ve ihracı kendisi yapar. Alacaklar ve ihraç edilen kıymetler bankanın bilançosunda kalmaya devam eder. 2) İhraççının Sorumluluğu: İDMK'de, alacaklar devredildiği için kaynak kuruluşun (bankanın) kural olarak bir sorumluluğu kalmaz. İhraççı olan özel amaçlı kurumun sorumluluğu, teminat havuzundaki varlıklarla sınırlıdır. İTMK'de ise ihraççı olan bankanın 'genel yükümlülüğü' devam eder. Yani teminat havuzu yetmezse, banka diğer malvarlığıyla da borçtan sorumludur. 3) Yatırımcının Riski: İDMK'de yatırımcı, temerrüt (kredi borçlusunun ödememesi) veya erken ödeme gibi tüm riskleri doğrudan üstlenir. Çünkü alacağı sadece havuzdaki varlıklarla sınırlıdır. İTMK'de ise yatırımcının riski daha düşüktür. Teminat havuzu yetersiz kalırsa, ihraççı bankanın genel malvarlığına başvurma hakkı olduğu için bankanın kredi riskini de (credit risk) taşır. (İlgili Mevzuat: SPK, Varlığa veya İpoteğe Dayalı Menkul Kıymetler Tebliği, Teminatlı Menkul Kıymetler Tebliği)