Kiracının, kiraya verenin yazılı rızasıyla kiralananda yaptığı faydalı ve zorunlu masrafların bedelini hangi hukuki temele (TBK m. 321, m. 530) dayanarak talep edebileceğini, kira sözleşmesinde 'bu masrafların istenemeyeceğine' dair bir hüküm bulunması durumunu da dikkate alarak analiz ediniz.

Kiracının, kiraya verenin rızasıyla yaptığı faydalı ve zorunlu masrafları talep etme hakkı, sözleşmedeki düzenlemeye göre değişir. 1) Sözleşmede Hüküm Yoksa: TBK m. 321/son fıkrası, aksine yazılı anlaşma yoksa kiracının yaptığı yenilik ve değişiklikler sebebiyle oluşan değer artışını isteyemeyeceğini belirtir. Ancak bu, 'lüks' masraflar için geçerlidir. Kiralananın kullanımını doğrudan etkileyen 'faydalı ve zorunlu' masraflar için ise, kiracı bu masrafları kiraya verenin işine gelerek yaptığı için, TBK m. 530'daki 'vekaletsiz iş görme' hükümlerine dayanarak talep edebilir. Bu durumda, masrafların yapıldığı tarihteki rayiç bedele göre hesaplama yapılır. 2) Sözleşmede 'Masraflar İstenemez' Hükmü Varsa: Eğer sözleşmede, yapılan tüm masrafların kiralananda kalacağına ve bedelinin istenemeyeceğine dair açık bir hüküm varsa, kural olarak kiracı bu masrafları talep edemez. Ancak, eğer kira sözleşmesi, öngörülen süresinden önce (özellikle kiraya verenden kaynaklanan bir nedenle) sona ermişse, kiracı bu masraflardan kalan süreye isabet eden kısmı için 'sebepsiz zenginleşme' hükümlerine dayanarak talepte bulunabilir. Çünkü kiracı bu masrafları, sözleşme süresinin tamamında yararlanacağı beklentisiyle yapmıştır ve erken tahliye, kiraya vereni bu masraflar oranında sebepsiz zenginleştirmiş olur. (Kaynak: or.av.tr/kiralanana-yapilan-masraflardan-dolayi-alacak-davasi/)