Bir idari dava dilekçesinde, davacının taleplerinin yanı sıra, yürütmenin durdurulması (YD) talebinde de bulunmasının hukuki dayanağı nedir? YD talebinin, tek başına bir dava konusu yapılıp yapılamayacağını, İYUK hükümleri çerçevesinde gerekçesiyle açıklayınız.

Yürütmenin durdurulması talebinin hukuki dayanağı Anayasa'nın 125. maddesi ve İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 27. maddesidir. Bu hükümler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte varlığı halinde, idari işlemin yürütmesinin dava sonuna kadar durdurulabileceğini düzenler. YD talebi, tek başına bir dava konusu yapılamaz. Yani, bağımsız bir 'yürütmenin durdurulması davası' açılamaz. Bunun temel gerekçesi, YD kararının 'tedbir' niteliğinde bir 'ara karar' olmasıdır. YD, esasa ilişkin bir davanın (genellikle bir iptal davasının) varlığına bağlıdır. Amacı, asıl dava sonuçlanana kadar davacının haklarını geçici olarak koruma altına almaktır. Asıl dava olmadan, korunacak bir hak ve esası incelenecek bir uyuşmazlık da olmaz. Dolayısıyla, YD talebi ancak bir iptal veya tam yargı davası dilekçesi içinde veya bu dava açıldıktan sonra ayrı bir dilekçe ile aynı mahkemeden istenebilir.