Ceza hukukunda, bir suçun 'şikayete tabi' olması ile 'uzlaşmaya tabi' olması arasında nasıl bir ilişki vardır? Her şikayete tabi suç, aynı zamanda uzlaşmaya tabi midir? TCK m. 156'da düzenlenen 'Bedelsiz Senedi Kullanma' suçunun hem şikayete hem de uzlaşmaya tabi olmasının, ceza muhakemesi sürecine etkileri nelerdir?
Bir suçun 'şikayete tabi' olması ile 'uzlaşmaya tabi' olması arasında yakın bir ilişki olmakla birlikte, bu iki kavram birbirinin aynısı değildir. - Şikayete Tabi Olma: Suçun soruşturulması ve kovuşturulmasının, mağdurun veya suçtan zarar görenin 6 ay içinde yapacağı bir 'şikayet' başvurusuna bağlı olmasıdır. Şikayet yoksa, savcılık re'sen harekete geçemez. Şikayetten vazgeçme, kamu davasını düşürür. - Uzlaşmaya Tabi Olma: Soruşturma veya kovuşturma aşamasında, fail ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşarak ceza muhakemesini sona erdirmeleridir. CMK m. 253, hangi suçların uzlaşma kapsamında olduğunu listeler. İlişkileri: CMK m. 253'e göre, soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçların tamamı, kural olarak uzlaşma kapsamındadır. Ancak, bunun tersi doğru değildir. Yani, her uzlaşmaya tabi suç, şikayete tabi olmayabilir. Nitekim CMK m. 253 listesinde, şikayete tabi olmamasına rağmen (re'sen soruşturulan) uzlaşma kapsamında olan suçlar da vardır (örn: tehdidin basit hali, konut dokunulmazlığının ihlali). 'Bedelsiz Senedi Kullanma' (TCK m. 156) suçunun hem şikayete hem de uzlaşmaya tabi olmasının süreç üzerindeki etkileri şunlardır: 1) Soruşturma Başlaması: Mağdur, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikayette bulunmazsa, soruşturma hiç başlamaz veya başlamışsa takipsizlik kararı verilir. 2) Uzlaşma Teklifi Zorunluluğu: Savcılık, yeterli şüpheye ulaşırsa, iddianame düzenlemeden önce dosyayı zorunlu olarak uzlaştırma bürosuna göndermek zorundadır. Bu bir dava şartıdır. 3) Sürecin Sona Erme İhtimalleri: - Mağdur şikayetinden vazgeçerse, uzlaşma süreci beklenmeden dava düşer. - Taraflar uzlaşırsa, savcılık takipsizlik (KYOK) kararı verir ve ceza davası açılmaz. - Taraflar uzlaşamazsa, savcılık iddianame düzenler ve ceza davası açılır. Dava açıldıktan sonra kovuşturma aşamasında da uzlaşma mümkündür. Uzlaşma sağlanırsa, mahkeme davanın düşmesine karar verir. Bu durum, uyuşmazlığın ceza yargılaması dışına taşınarak daha barışçıl ve hızlı bir şekilde çözülmesine olanak tanır. (Kaynak: avmehmetgenc.com/bedelsiz-senedi-kullanma-sucu-ve-cezasi)