506 sayılı Kanun döneminde emekli olup serbest avukatlık yapan bir kişiden, Kurumun kendi ihmali nedeniyle zamanında tahsil etmediği Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) borçları için, yıllar sonra 'gecikme zammı' ile birlikte talepte bulunması, 'iyi idare ilkeleri' ve 'hukuki güvenlik ilkesi' açısından nasıl değerlendirilmelidir? Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2015/3253 E., 2019/940 K. sayılı kararında, mahkemenin bu konuda yapması gereken araştırmanın ne olduğu belirtilmiştir?

Kurumun, kendi ihmaliyle zamanında tahsil etmediği SGDP borçları için yıllar sonra gecikme zammıyla birlikte talepte bulunması, 'iyi idare ilkeleri' ve 'hukuki güvenlik ilkesi' ile çelişen bir durum yaratır. 1) İyi İdare İlkeleri: Bu ilkeler, idarenin işlemlerinde açık, öngörülebilir, tutarlı ve makul süreler içinde hareket etmesini gerektirir. Kurumun, kanunen tahsil etmekle yükümlü olduğu bir primi yıllarca takip etmemesi, kendi görevini ihmal ettiğini gösterir. Bu ihmalin mali sonuçlarını (gecikme zammı), tüm bu süre boyunca durumdan habersiz olan vatandaşa yüklemek, iyi idare ve hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmaz. 2) Hukuki Güvenlik İlkesi: Vatandaşlar, idarenin kendileri hakkındaki işlemleri zamanında yapacağına ve hak ve yükümlülüklerinin öngörülebilir olduğuna güvenerek hareket ederler. Yıllarca kendisinden bir talepte bulunulmayan bir vatandaş, Kuruma karşı bir borcu olmadığını düşünebilir. Yıllar sonra, idarenin kendi kusurundan kaynaklanan bir gecikme zammı ile birlikte yüklü bir borçla karşılaşması, onun hukuki ve mali güvenliğini sarsar. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun anılan kararında, mahkemenin tam da bu noktayı aydınlatması gerektiği vurgulanmıştır. Mahkemenin yapması gereken araştırma şudur: Kurumdan, davacı adına çıkarılan borcun ayrıntılı dökümünü istemek. Bu dökümde, talep edilen miktarın ne kadarının 'ana para' (asıl prim borcu), ne kadarının ise 'gecikme zammı' veya 'faiz' olduğunun şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya konulmasını sağlamak. Mahkeme, asıl prim borcunun tahsilinin yasal olduğuna, ancak Kurumun kendi kusurundan kaynaklanan gecikme zammının vatandaştan talep edilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olup olmadığını, bu ilkeler çerçevesinde ayrıca değerlendirerek bir karar vermelidir. Karar, bu yönde bir araştırma yapılmadan hüküm kurulmasını eksik inceleme olarak görmüştür. (Kaynak: www.zulkufarslan.av.tr/social-guvenlik-destek-primi-kesilmesi/)