Danıştay Beşinci Dairesi'nin 1996/18 E., 1996/124 K. sayılı kararında, atamaları Maliye Bakanlığı'nca yapılan saymanların, başka bir kurumda (örneğin, bir üniversitenin döner sermayesinde) görev yapmalarına rağmen, görevden uzaklaştırılma yetkisinin neden kadrolarının bulunduğu kuruma değil, atamaya yetkili olan Maliye Bakanlığı'na ait olduğu belirtilmiştir? Bu durumu, 'yetkide paralellik' ilkesi ve 'organik bağ' kavramları üzerinden analiz ediniz.

Danıştay'ın bu kararının temelinde, idare hukukunun köklü ilkelerinden olan 'yetkide paralellik' ilkesi ve memurun asıl 'organik bağı'nın hangi idareyle olduğu yatmaktadır. 1) Yetkide Paralellik İlkesi: Bu ilke, bir idari işlemi yapmaya (tesis etmeye) yetkili olan makamın, o işlemi değiştirmeye, kaldırmaya veya geri almaya da yetkili olmasını ifade eder. Bu ilke, kıyasen memuriyetle ilgili işlemlere de uygulanır. Bir memuru bir göreve 'atama' yetkisine sahip olan makam, o memurun statüsünü temelden etkileyen 'görevden uzaklaştırma' veya 'görevden alma' gibi işlemleri yapmaya da kural olarak yetkilidir. Somut olayda, saymanların atama yetkisi Maliye Bakanlığı'na aittir. Dolayısıyla, yetkide paralellik ilkesi gereği, onları görevden uzaklaştırma yetkisi de yine Maliye Bakanlığı'ndadır. 2) Organik Bağ: Bir memur, fiilen başka bir kurumda geçici görevle veya o kurumun hizmetini görmek üzere çalışıyor olabilir. Ancak memurun özlük hakları, sicili, terfisi, disiplin işlemleri ve nihai olarak statüsünü belirleyen temel işlemler, 'organik' olarak bağlı olduğu, yani kadrosunun bulunduğu asıl kurum tarafından yürütülür. Saymanlar, fiilen bir üniversitenin döner sermayesinde çalışsalar bile, kadroları ve atamaları Maliye Bakanlığı'na aittir. Onların asıl organik bağı, Maliye Bakanlığı iledir. Görevden uzaklaştırma, memurun statüsünü doğrudan etkileyen temel bir özlük işlemi olduğu için, bu işlemi yapma yetkisi de fiilen çalışılan kuruma değil, organik olarak bağlı olunan ve atamaya yetkili olan kuruma (Maliye Bakanlığı'na) aittir. Fiilen çalışılan kurumun amirleri, ancak bir usulsüzlük tespit ettiklerinde durumu yetkili olan Maliye Bakanlığı'na bildirebilir ve görevden uzaklaştırma teklifinde bulunabilirler. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/devlet-memurlari-kanunu-138-madde-dmk/)