Boşanma davalarında, taraflardan birinin 'yemin' deliline (HMK m. 225 vd.) başvurması mümkün müdür? Mümkünse, hangi konular yemin deliline konu edilebilir, hangileri edilemez? Bu ayrımı, 'tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği vakıalar' kavramı ve boşanma davasının 'kamu düzeni' ile olan ilişkisi üzerinden açıklayınız.
Boşanma davalarında 'yemin' deliline başvurulması, davanın konusuna göre farklılık gösterir. Ayrım, 'tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği vakıalar' kavramına dayanır: 1) Yemin Teklif Edilemeyecek Konular (Boşanmanın Aslı): Boşanma davasının kendisi, yani evlilik birliğinin temelinden sarsıldığına veya özel boşanma sebeplerinin (zina, hayata kast vb.) varlığına ilişkin iddialar, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği vakıalar değildir. Boşanma, sadece tarafları değil, çocukları ve dolayısıyla kamu düzenini de ilgilendirir. Hâkim, boşanma sebeplerinin varlığını re'sen araştırmakla yükümlüdür ve tarafların ikrarı dahi hâkimi bağlamaz (TMK m. 184). Bu nedenle, bir eş diğerine 'Beni aldattığına yemin et' veya 'Bana şiddet uygulamadığına yemin et' gibi, boşanmanın temelini oluşturan iddialar hakkında yemin teklif edemez. Hâkim de bu konularda yemine başvuramaz. Bu, boşanma davasının kamu düzeniyle olan yakın ilişkisinin bir sonucudur. 2) Yemin Teklif Edilebilecek Konular (Boşanmanın Eki Niteliğindeki Talepler): Boşanma davasıyla birlikte görülen ancak özü itibarıyla birer malvarlığı davası olan talepler, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği vakıalara ilişkindir. Bu nedenle bu konularda yemin deliline başvurulabilir. Metinde de belirtildiği gibi, buna en tipik örnekler: - Ziynet Eşyası Alacağı: 'Düğünde takılan altınların bende olmadığına yemin et' şeklinde bir yemin teklif edilebilir. - Ev Eşyası Alacağı veya Mal Paylaşımıyla İlgili İddialar: Belirli bir malın kim tarafından alındığı gibi konularda yemin deliline gidilebilir. Bu tür talepler, boşanmanın fer'isi (eki) niteliğindedir ve özleri itibarıyla birer alacak davası oldukları için genel ispat kurallarına ve dolayısıyla yemin deliline tabidirler. (Kaynak: oner.av.tr/bosanma-davasinda-delil/)