Kira tespit davası dilekçesinde, davacının talebini 'net ……… TL olarak tespit edilmesini talep ederiz' şeklinde belirtmesi, HMK ve Yargıtay içtihatları açısından doğru bir talep midir? Mahkemenin, kira bedelini 'brüt' mü yoksa 'net' mi olarak tespit etmesi gerekir ve bu ayrımın vergilendirme (stopaj) açısından önemi nedir?

Davacının talebini 'net' kira bedeli olarak belirtmesi yaygın bir uygulama olsa da, hukuken doğru ve Yargıtay'ın istikrarlı içtihatlarına uygun olan talep ve karar, kira bedelinin 'brüt' olarak tespit edilmesidir. Bunun temel nedenleri şunlardır: 1) Vergi Yükümlülüğü: Gelir Vergisi Kanunu'na göre, kiraya verenin elde ettiği kira geliri üzerinden vergi ödeme yükümlülüğü (stopaj veya beyanname ile) kendisine aittir. Kira bedelinin 'net' olarak kararlaştırılması, aslında vergi yükümlülüğünün sözleşmeyle kiracıya aktarılması anlamına gelir. 2) Yargısal Tespitin Niteliği: Mahkemenin tespit ettiği kira bedeli, yasal ve ekonomik koşullara göre taşınmazın getireceği 'gayrisafi' yani brüt gelirdir. Mahkeme, vergi gibi mali yükümlülükleri değil, taşınmazın değerini esas alır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2019/1063 sayılı kararında da belirtildiği gibi, mahkeme 'kira bedelinin brüt olarak tespitini' yapmalıdır. 3) Uygulamadaki Önemi: Eğer mahkeme net kira bedeline hükmederse, kiracı bu net bedeli öder. Kiraya veren, bu net bedel üzerinden ayrıca vergi ödemek zorunda kalırsa, eline geçen miktar mahkemenin belirlediği net tutardan daha az olur. Eğer stopaj sorumluluğu kiracıdaysa ve net bedel üzerinden stopaj hesaplayıp öderse, kiraya verenin eline geçen para yine farklılaşır. Bu karışıklığı önlemek için, mahkeme brüt bedeli tespit eder. Kiracı bu brüt bedel üzerinden yasal kesintileri (stopaj vb.) yapar ve kalanı net olarak kiraya verene öder. Bu şekilde, hem mahkeme kararı netleşir hem de vergi yükümlülükleri yasalara uygun şekilde yerine getirilmiş olur. Bu nedenle, dava dilekçesinde talebin brüt olarak istenmesi ve mahkemenin de kararı brüt olarak kurması en doğru usuldür. (Kaynak: calinokcuhukuk.com/kira-tespit-davasi/)