506 sayılı Kanun'un 63. maddesine 4447 sayılı Kanunla eklenen ve yaşlılık aylığı alırken serbest avukatlık yapanlardan %15 oranında 'Sosyal Güvenlik Destek Primi' (SGDP) kesilmesini öngören hükmün, Anayasa'nın 'eşitlik' ve 'sosyal güvenlik hakkı' ilkelerine aykırılığı iddiası Anayasa Mahkemesi tarafından nasıl değerlendirilmiştir? Bu düzenlemenin 'kamu düzenine' ilişkin olmasının, Kurumun prim tahsilatı açısından doğurduğu sonuçlar nelerdir?
Anayasa Mahkemesi, 23.02.2001 tarihli ve 1999/42 E., 2001/41 K. sayılı kararında, yaşlılık aylığı alırken serbest avukatlık veya noterlik yapmaya devam edenlerden SGDP kesilmesini öngören düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olmadığına karar vermiştir. AYM, bu değerlendirmeyi yaparken, sosyal güvenlik sisteminin aktüeryal dengelerini koruma, aktif/pasif sigortalı oranını gözetme gibi kamu yararı amaçlarını dikkate almıştır. Emekli olduktan sonra çalışmaya devam ederek hem emekli aylığı hem de çalışma geliri elde eden bir grubun, sisteme hiçbir katkıda bulunmamasının sosyal adalet ve eşitlik ilkesiyle bağdaşmayacağı, bu kişilerden sisteme makul bir oranda katkı (prim) alınmasının sosyal güvenlik hakkını ihlal etmediği sonucuna varmıştır. Bu hükmün 'kamu düzenine' ilişkin emredici bir nitelik taşıması, Kurumun prim tahsilatı açısından önemli sonuçlar doğurur: 1) Geriye Dönük Uygulanabilirlik: Hüküm, yürürlüğe girdiği 01.10.1999 tarihinden itibaren bu durumda olan tüm sigortalıları kapsar. Kurum, bu tarihten itibaren kesilmesi gereken ancak kesilmeyen primleri, zamanaşımı süreleri (genel olarak 10 yıl) içinde geriye dönük olarak talep etme ve tahsil etme hakkına sahiptir. 2) Tarafların İradesinden Bağımsızlık: Bu bir zorunluluktur; sigortalı ile Kurum arasında aksine bir anlaşma yapılamaz veya sigortalı bu yükümlülükten feragat edemez. 3) Kurumun Takip ve Tahsil Yükümlülüğü: Bu primleri tespit edip zamanında tahsil etmek Kurumun görevidir. Metindeki davada da görüldüğü gibi, Kurumun bu görevini ihmal etmesi, asıl prim alacağını ortadan kaldırmaz ancak gecikme zammı gibi fer'i alacakların istenip istenemeyeceği konusunda hakkaniyet tartışmalarına yol açabilir. (Kaynak: www.zulkufarslan.av.tr/sosyal-guvenlik-destek-primi-kesilmesi/)