CMK m. 115, adli kontrol kapsamında yatırılan güvencenin (kefalet) hangi durumlarda iade edileceğini, hangi durumlarda Hazine'ye irat kaydedileceğini düzenler. İstanbul Anadolu 33. Asliye Ceza Mahkemesi'nin, sanık hakkında HAGB kararı verirken 'güvence bedelinin kendisine iadesine' şeklinde doğrudan bir hüküm kurması, Yargıtay tarafından neden hukuka aykırı bulunmuştur? Bu konunun 'hükmün infazına ilişkin' olmasının anlamı nedir?
Mahkemenin, HAGB kararıyla birlikte doğrudan güvencenin iadesine karar vermesi, güvencenin hukuki niteliğini ve CMK'daki düzenlemenin amacını göz ardı etmesi nedeniyle hukuka aykırıdır. Hukuka aykırılığın nedenleri şunlardır: 1) Güvencenin Amacı: CMK m. 113'e göre güvence, sadece sanığın duruşmalara katılmasını sağlamakla kalmaz, aynı zamanda hükmün kesinleşmesi halinde yargılama giderleri, katılanın zararları ve para cezaları gibi mali yükümlülüklerin ödenmesini de temin eder. HAGB kararı, 5 yıllık bir denetim süresi öngörür. Bu süre içinde sanık kasıtlı yeni bir suç işlerse veya yükümlülüklerini ihlal ederse, hüküm açıklanır ve kesinleşir. Bu durumda, yatırılan güvencenin CMK m. 113'teki mali yükümlülükler için kullanılması gerekebilir. 2) İnfaz Aşamasının Konusu Olması: Güvencenin iade edilip edilmeyeceği veya hangi kısmının ne için kullanılacağı, yargılamanın esasına ilişkin bir konu değil, 'hükmün infazına' ilişkin bir konudur. Bu karar, yargılama sonucunun ne olduğuna (beraat, mahkumiyet, HAGB, düşme) ve sanığın tüm yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğine bağlı olarak, infaz aşamasında Cumhuriyet Savcılığı tarafından veya infaz hakimliği tarafından değerlendirilmelidir. Mahkeme, hükümle birlikte güvencenin akıbeti hakkında nihai bir karar veremez. Doğru Usul: Mahkemenin hüküm fıkrasında, 'sanık tarafından yatırılan güvence miktarı hakkında 5271 sayılı CMK’nın 113 ve 115. maddeleri uyarınca (infaz aşamasında) işlem yapılmasına' şeklinde bir karar vermesi gerekirdi. Bu, güvencenin akıbeti hakkındaki kararın, yargılamanın kesin sonucuna göre infaz aşamasında verileceğini belirtir ve kanuna uygun bir yaklaşımdır. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/ceza-muhakemesi-kanunu-115-madde-cmk/)