Yargıtay 19. Ceza Dairesi'nin 2017/5152 E., 2018/475 K. sayılı kararında, sanık hakkında CMK m. 231 (HAGB) uygulanmamasına ilişkin olarak 'sanıkların kişilik özellikleri ve adli sicil kaydına göre yeniden suç işlemeyecekleri hususunda kanaate varılamaması' şeklindeki gerekçenin neden 'yetersiz' ve 'gerekçesiz hüküm' niteliğinde olduğunu, 'cezanın bireyselleştirilmesi' ilkesi açısından analiz ediniz.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi'nin ilgili kararı, cezanın bireyselleştirilmesi kurumlarının uygulanıp uygulanmamasında gerekçe zorunluluğunun önemini vurgulamaktadır. Mahkemenin kullandığı gerekçe şu nedenlerle yetersiz ve hukuka aykırıdır: 1) Soyut ve Şablon (Klişe) Gerekçe: 'Kişilik özellikleri' veya 'yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaat oluşmaması' gibi ifadeler, her dosyaya uygulanabilecek soyut ve şablon nitelikte gerekçelerdir. Anayasa m. 141 ve CMK m. 34, 230'un aradığı gerekçe, somut, denetlenebilir ve dosyaya özgü olmalıdır. 2) Cezanın Bireyselleştirilmesi İlkesinin İhlali: HAGB (CMK m. 231), takdiri indirim (TCK m. 62), erteleme (TCK m. 51) gibi kurumlar, cezanın sanığın kişisel ve sosyal durumuna, suç işleme nedenlerine, yargılama sürecindeki tutumuna ve pişmanlığına göre 'bireyselleştirilmesi'ni amaçlar. Mahkeme, bu kurumu neden uygulamadığını açıklarken, sanığın dosya kapsamına yansıyan hangi somut kişilik özelliğinin (örneğin, duruşmadaki pişmanlık göstermeyen tavrı, suçtan sonraki davranışları vb.) veya adli sicil kaydındaki hangi özel durumun kendisinde bu olumsuz kanaati oluşturduğunu açıkça belirtmelidir. 3) Denetim İmkânının Ortadan Kalkması: Mahkeme, 'sanığın şu şu somut davranışları nedeniyle kişilik olarak olumsuz bir kanaat edindim' demediği sürece, kanun yolu merciinin (BAM/Yargıtay) bu takdirin keyfi mi yoksa hukuka uygun mu olduğunu denetleme imkânı kalmaz. Yargıtay, bu tür genel ve soyut gerekçeleri 'gerekçesizlik' olarak kabul etmekte ve kararı bozmaktadır. Her bir bireyselleştirme kurumu için ayrı ayrı ve somut olgulara dayalı gerekçe gösterilmesi zorunludur. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/ceza-muhakemesi-kanunu-34-madde-cmk/)