375 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılan bir memurun, hakkında yürütülen ceza soruşturmasından 'takipsizlik (kovuşturmaya yer olmadığına dair karar - KYOK)' veya ceza davasından 'beraat' kararı alması, idari yargıda devam eden iptal davasını ne şekilde etkiler? İdare mahkemesi, ceza mahkemesinin bu kararlarıyla bağlı mıdır? 'Masumiyet karinesi' ve idari eylemin 'sebep' unsuru açısından durumu analiz ediniz.
Ceza mahkemesinin verdiği KYOK veya beraat kararı, idare mahkemesini hukuken doğrudan bağlamaz. Çünkü ceza yargılaması ile idari yargılamanın amaçları, aradıkları ispat standartları ve uyguladıkları kurallar farklıdır. Ceza yargılaması, bir fiilin suç olup olmadığını 'şüpheye yer bırakmayacak kesinlikte delil' (in dubio pro reo) ilkesine göre araştırır. İdari yargı ise, bir idari işlemin hukuka uygunluğunu denetler ve burada aranan, işlemin sebep unsurunu oluşturan 'makul şüphe' veya 'kanaat getirici delil'dir. Ancak, ceza mahkemesinin kararı, özellikle maddi vakıaların tespiti ve delillerin değerlendirilmesi açısından idare mahkemesi için güçlü bir 'delil' ve 'emare' niteliği taşır. Hakkında KYOK veya beraat kararı verilen bir memurla ilgili, idari işlemin (ihraç) 'sebep' unsuru zayıflamış, hatta ortadan kalkmış olabilir. İdare, artık ihraca dayanak olarak ceza soruşturmasını veya davasını gösteremez. Bu durum, 'masumiyet karinesi'nin idari alandaki bir yansımasıdır. Aklanmış bir kişinin, aynı fiil ve delillere dayanılarak 'iltisaklı/irtibatlı' sayılarak görevde tutulmaması, ölçülülük ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olabilir. İdare mahkemesi, beraat veya KYOK kararının gerekçesini de inceleyerek (delil yetersizliğinden mi, fiilin sanık tarafından işlenmediğinin sabit olmasından mı), idari işlemin hukuka uygunluğunu yeniden değerlendirecektir. Genellikle, özellikle maddi fiilin hiç gerçekleşmediği veya sanık tarafından işlenmediği gerekçesiyle verilen beraat kararları, idare mahkemeleri tarafından iptal kararı için güçlü bir gerekçe olarak kabul edilir. (Kaynak: or.av.tr/375-sayili-khkya-gore-kamu-gorevinden-cikarma/)