Ceza muhakemesinde 'müdafi' ile hukuk davalarındaki 'vekil' arasındaki temel statü farkı nedir? Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun K.2023/707 sayılı kararında belirtildiği üzere, müdafiin şüpheli/sanıktan bağımsız, kamusal bir yargılama öznesi olması, kanun yolu sürelerinin başlaması açısından ne anlama gelir? Hükmün sadece müdafie tebliğ edilmesi yeterli midir, yoksa 7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 11 uyarınca sanığa da tebliğ zorunlu mudur?
Ceza muhakemesindeki 'müdafi' ile hukuk davalarındaki 'vekil' arasındaki temel statü farkı, temsil ilişkisinin niteliğindedir. Vekil, müvekkilinin iradesine sıkı sıkıya bağlı bir temsilcisidir ve onun adına hukuki işlemler yapar (vekalet sözleşmesi). Müdafi ise, YCGK kararında da vurgulandığı gibi, şüpheli/sanığın bir temsilcisi değil, ondan bağımsız, kamusal bir savunma görevini yerine getiren ayrı bir 'ceza muhakemesi öznesi/organı'dır. Müdafi, sanığın menfaatine olmak kaydıyla onun iradesine aykırı hareket edebilir (örn: sanık istemese de beraat talep edebilir). Bu statü farkının kanun yolu sürelerine etkisi şöyledir: Hükmün hem müdafie hem de asıl süje olan sanığa ayrı ayrı tebliğ edilmesi gerekir. Bu zorunluluk, 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 11. maddesinin son fıkrasında açıkça belirtilmiştir: 'Ancak, Ceza Muhakemeleri Kanununun, kararların sanıklara tebliğ edilmelerine ilişkin hükümleri saklıdır.' Bu hükmün amacı, cezanın ve yargılamanın sonuçlarının doğrudan muhatabı olan sanığın, karardan bizzat haberdar olmasını ve kendi kanun yolu hakkını kullanıp kullanmayacağına karar vermesini sağlamaktır. Hükmün sadece müdafie tebliği, sanığın bu hakkını ortadan kaldırır. Kanun yolu süresi, hem sanığa hem de müdafie yapılan tebligatlarla ayrı ayrı başlar ve son tebligat tarihi esas alınarak hesaplanır. Ancak uygulamada, kanun yolu başvuru süresinin işlemeye başlaması için müdafiye yapılan tebligatın esas alındığı, sanığa yapılan tebligatın ise daha çok bilgilendirme ve müdafiin kusuru halinde 'eski hale getirme' (CMK m. 40) imkanı tanıma amacı taşıdığı kabul edilmektedir. (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/mudafi-nedir-mudafi-ile-vekil-avukatin-farki-nedir.html)