Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2015/3253 E., 2019/940 K. sayılı kararında, yaşlılık aylığı almakta iken serbest avukat olarak çalışan davacının aylığından 'sosyal güvenlik destek primi' (SGDP) kesilmesi işleminin hukuki dayanağı nedir? Kurumun, 1999-2006 yılları arasına ait SGDP borcunu 2013 yılında talep etmesinin, hakkaniyet ve hukuki güvenlik ilkeleri açısından yarattığı sorunu ve mahkemenin bu bağlamda yapması gereken araştırmayı analiz ediniz.

Kararda belirtilen SGDP kesintisinin hukuki dayanağı, 4447 sayılı Kanun ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 63. maddesine eklenen ve 01.10.1999'da yürürlüğe giren hükümdür. Bu hüküm, yaşlılık aylığı alırken aynı zamanda serbest avukat veya noter olarak çalışmaya devam edenlerin aylıklarından %15 oranında SGDP kesilmesini öngörmektedir. Bu hüküm Anayasa Mahkemesi tarafından da Anayasa'ya uygun bulunmuştur ve kamu düzenine ilişkin emredici bir nitelik taşır. Dolayısıyla, davacının ilgili dönem için SGDP ödeme yükümlülüğü demektir. Ancak, Kurumun bu borcu aradan uzun yıllar geçtikten sonra (2013'te) talep etmesi, idarenin kendi işlem ve eylemlerinde öngörülebilir olması gerektiğini ifade eden 'hukuki güvenlik' ve 'iyi idare' ilkeleri açısından sorun yaratmaktadır. Özellikle Kurumun bu alacağa 'gecikme zammı' işletip işletmediği, uyuşmazlığın çözümünde kilit noktadadır. YHGK, Kurumun asıl prim alacağını talep etmesinin yasal olduğunu, ancak kendi kusuruyla (zamanında tahsil etmemesiyle) oluşan gecikme zammını vatandaşa yükleyip yükleyemeyeceğinin tartışılması gerektiğini zımnen ifade etmektedir. Bu nedenle mahkemenin yapması gereken araştırma; Kurumdan, davacıdan talep edilen borcun dökümünü (asıl alacak, gecikme zammı, faiz ayrımı) istemek, borcun hangi dönemlere ait olduğunu netleştirmek ve özellikle Kurumun kendi ihmalinden kaynaklanan gecikme zammı ve faizin davacıdan istenmesinin hakkaniyete ve hukuka uygun olup olmadığını değerlendirmektir. (Kaynak: www.zulkufarslan.av.tr/sosyal-guvenlik-destek-primi-kesilmesi/)