CMK m. 26 uyarınca yapılan hâkimin reddi isteminin, CMK m. 31 uyarınca 'geri çevrilmesi' arasında ne gibi bir fark vardır? Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun E:2020/144, K:2021/537 sayılı kararında, ilk derece mahkemesinin hâkimin reddi talebini reddetmek yerine 'geri çevirmesi' neden hukuka aykırı bulunmuştur? Bu durumun, reddedilen hâkimin yargılamaya katılımı açısından doğurduğu sonuç nedir?
Hâkimin reddi isteminin 'reddine' karar verilmesi ile 'geri çevrilmesi' arasında usuli olarak temel bir fark vardır. Hâkimin reddi talebinin reddi, CMK m. 27 uyarınca, talebin esasına girilerek (örneğin, ileri sürülen nedenlerin tarafsızlığı şüpheye düşürecek nitelikte olmadığı sonucuna varılarak) yapılan bir değerlendirme sonucu verilir ve bu kararı, reddi istenen hâkimin katılmadığı bir heyet veya merci verir. Hâkimin reddi isteminin 'geri çevrilmesi' ise CMK m. 31'de sayılan usuli eksiklikler (talebin süresinde yapılmaması, ret sebebi ve delilinin gösterilmemesi, talebin duruşmayı uzatma amaçlı olduğunun açıkça anlaşılması) halinde, talebin esasına girilmeksizin verilen bir karardır. En önemli fark, geri çevirme kararının, reddedilen hâkimin kendisi (tek hâkimli mahkemede) veya katılımıyla (toplu mahkemede) verilebilmesidir. YCGK'nın ilgili kararında hukuka aykırılık tam da bu noktada doğmaktadır. Sanık, süresi içinde ve gerekçelerini ortaya koyarak usulüne uygun bir ret talebinde bulunmuştur. Bu durumda mahkemenin, CMK m. 27'ye göre, reddi istenen hâkimin katılmadığı bir müzakere ile talebin esası hakkında bir 'ret' veya 'kabul' kararı vermesi gerekirdi. Oysa mahkeme, talebi CMK m. 31'e göre, yani reddedilen hâkimin de katılımıyla 'geri çevirmiştir'. Bu, CMK m. 29'un 'Reddi istenen hâkim, ret hakkında bir karar verilinceye kadar ancak gecikmesinde sakınca olan işlemleri yapabilir' hükmünün açık ihlalidir. Usulüne uygun bir ret talebi varken, reddedilen hâkimin kendi talebi hakkındaki karara katılması ve yargılamaya devam etmesi, adil yargılanma hakkını ve hâkimin tarafsızlığı ilkesini zedeler. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/ceza-muhakemesi-kanunu-26-madde-cmk/)