Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesi uyarınca 5 yıldan uzun süreli veya 5 yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde kira bedelinin hakim tarafından belirlenmesi sürecinde, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2019/1063 karar sayılı içtihadında belirtilen 'eski kiracı indirimi' (hak ve nesafet indirimi) uygulamasının hukuki niteliğini ve mahkemenin bu konudaki takdir yetkisinin sınırlarını analiz ediniz. Bilirkişi raporunda zaten bir indirim uygulanmışsa, mahkemenin ikinci bir indirim yapması usulen mümkün müdür?

Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesi, beş yılı aşan kira sözleşmelerinde hakime, TÜFE'deki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedellerini göz önünde tutarak hakkaniyete uygun bir kira bedeli belirleme yetkisi verir. Yargıtay içtihatları, bu 'hakkaniyet' denetimi kapsamında, taşınmazın boş olarak yeniden kiralanması halinde getireceği kira bedelinden, kiracının eski kiracı olduğu gözetilerek bir indirim yapılmasını öngörmektedir. Bu indirim, 'hak ve nesafet' veya 'eski kiracı indirimi' olarak adlandırılır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2019/1063 Karar sayılı kararında vurgulandığı üzere, bu indirim, hâkim tarafından yapılması gereken bir değerlendirmedir. Eğer bilirkişi raporu, 'davalının eski kiracı olduğu da değerlendirilerek' bir bedel belirlemişse, bu bedel zaten hakkaniyet indirimini içermektedir. Mahkemenin, bilirkişi tarafından zaten uygulanmış olan bu indirim üzerine ikinci bir indirim daha uygulaması usul ve yasaya aykırıdır. Doğru usul, mahkemenin öncelikle bilirkişiden taşınmazın boş olarak kiraya verilmesi halindeki brüt kira bedelini belirlemesini istemesi, ardından bu bedel üzerinden davalının eski kiracı olduğunu gözeterek %10-20 gibi hakkaniyete uygun bir oranda indirimi kendisinin yapması ve nihai kira bedelini brüt olarak tespit etmesidir. (Kaynak: calinokcuhukuk.com/kira-tespit-davasi/)