TCK Madde 25/2'de düzenlenen zorunluluk halinde, tehlikenin 'bilerek neden olunmaması' şartını, Yargıtay'ın 'başıboş köpek' veya 'acil sağlık hizmeti' bağlamındaki kararları üzerinden somutlaştırınız. Bu şartın, zaruret halinin kötüye kullanımını nasıl engellediğini değerlendiriniz.
TCK Madde 25/2'deki zorunluluk halinin şartlarından biri, failin 'tehlikeye bilerek neden olmaması'dır. Bu şart, kişinin kendi kusurlu veya kasıtlı eylemleriyle yarattığı bir tehlikeden kaçınmak amacıyla suç işlemesini engellemeyi amaçlar. Eğer kişi tehlikeyi kendi isteğiyle yaratmışsa, bu durumdan kurtulmak için işlediği fiil zorunluluk hali kapsamında değerlendirilmez. **Yargıtay Kararları ve 'Tehlikeye Bilerek Neden Olunmaması' Şartı:** * **Başıboş Köpek Olayları:** Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2012/8-1551 E., 2013/64 K. ve Yargıtay 8. Ceza Dairesi'nin 2021/6026 E., 2023/2015 K. ile 2017/17363 E., 2020/7628 K. sayılı kararları, başıboş köpeklerin saldırısı veya tehdidi karşısında havaya ateş etme eylemlerini zorunluluk hali kapsamında değerlendirmiştir. Bu olaylarda faillerin tehlikeye 'bilerek neden olmadığı' açıktır; köpekler dışsal bir tehdit unsuru olarak kendiliğinden ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla, bu tehlikeden kurtulmak amacıyla işlenen fiillerde ceza verilmemesine yer olmadığına karar verilmiştir. * **Acil Sağlık Hizmetleri Olayları:** Yargıtay 15. Ceza Dairesi'nin 2014/19507 E., 2017/7918 K. ve 2015/14272 E., 2016/384 K. ile Yargıtay 23. Ceza Dairesi'nin 2015/13051 E., 2015/6736 K. sayılı kararları, sosyal güvencesi olmayan kişilerin acil sağlık hizmeti alabilmek için başkasına ait kimlik veya sağlık karnesi kullanması eylemlerini zorunluluk hali kapsamında değerlendirmiştir. Bu kararlarda, 'doğum sancılarının tutması' veya 'trafik kazası geçiren çocuğun acil tedavi görme zorunluluğu' gibi durumlar 'ağır ve muhakkak bir tehlike' olarak kabul edilmiş ve bu tehlikeye failin 'bilerek neden olmadığı' sonucuna varılmıştır. Ayrıca, sosyal devlet ilkesi ve uluslararası sözleşmeler (AİHS'nin yaşam hakkı ve sağlık hizmeti yükümlülüğü) gereği acil sağlık hizmetinin ücretsiz olması gerektiği vurgulanmıştır. Bu durum, fiili livata olayıyla da desteklenerek zorunluluk halinin kötüye kullanımını engellemeyi amaçlayan bir örnektir. **Kötüye Kullanımın Engellenmesi:** 'Tehlikeye bilerek neden olunmaması' şartı, hukukun, kişinin kendi iradi ve hukuka aykırı davranışlarıyla yarattığı bir durumu meşrulaştırmasını engeller. Örneğin, bir kişi alacaklısından kaçmak için yangın çıkarıp, yangından kurtulmak için başkasının malına zarar verse, bu durum tehlikeye bilerek neden olduğu için zorunluluk hali kapsamında değerlendirilmez. Bu şart, zaruret halinin suiistimal edilmesinin önüne geçerek hukuki güvenliği sağlar ve sadece gerçekten kaçınılmaz bir tehlike karşısında işlenen fiilleri mazur görür.