Bir idari işlemin iptali davasında, davanın 'derdestlik' veya 'kesin hüküm' nedeniyle reddedilmesi, mahkemenin vereceği 'usule ilişkin nihai karar' türlerinden hangisine örnektir? Bu tür bir ret kararının, HMK'daki karşılıkları olan 'dava şartı noksanlığı' ile ilişkisini kurunuz. Davacının, bu ret kararından sonra, aynı konuda yeni bir dava açma imkanı var mıdır?

Davanın 'derdestlik' (aynı davanın daha önce açılmış ve halen görülmekte olması) veya 'kesin hüküm' (aynı davanın daha önce karara bağlanmış olması) nedeniyle reddedilmesi, mahkemenin, davanın esasına girmesine engel olan bir 'usuli' sorunu tespit etmesi anlamına gelir. Bu, mahkemenin verdiği 'usule ilişkin nihai karar'lardan 'davanın reddi' kararına örnektir. Bu durum, HMK'daki 'dava şartları' (HMK m. 114) ile doğrudan ilişkilidir. Aynı davanın derdest olmaması ve hakkında kesin hüküm bulunmaması, HMK m. 114/1-i'de sayılan birer 'dava şartı'dır. Mahkeme, bu dava şartlarının yokluğunu yargılamanın her aşamasında re'sen tespit eder ve davanın, esasa girmeden, 'dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine' karar verir. Bu ret kararı, giderilemez bir usul eksikliğine dayandığı için, davacının artık aynı konuda, aynı taraflar arasında ve aynı dava sebebine dayanarak yeni bir dava açma imkanı yoktur. Bu karar, davanın esası hakkında olmasa da, o davanın tekrar açılmasını engelleyen bir 'şekli anlamda kesin hüküm' niteliği taşır. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/ara-karar-nihai-karar-nedir/)