İhtiyati haciz (İİK m. 257) ile ihtiyati tedbir (HMK m. 389) kurumlarını; amaçları, konuları ve uygulandıkları malvarlığı değerleri açısından karşılaştırmalı olarak analiz ediniz. Bir para alacağının güvence altına alınması için ihtiyati tedbir kararı istenebilir mi? Vadesi gelmemiş bir alacak için ihtiyati haciz kararı alınmasının istisnai koşulları nelerdir?

İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir, her ikisi de geçici hukuki koruma sağlamasına rağmen temel farklara sahiptir: 1) Amaç ve Konu: İhtiyati haczin amacı, bir 'para alacağının' tahsilini güvence altına almaktır. Konusu para alacağıdır. İhtiyati tedbirin amacı ise, paradan başka şeyler (bir taşınmazın devrinin önlenmesi, bir hakkın kullanılmasının durdurulması vb.) hakkındaki uyuşmazlıklarda, dava sonuna kadar mevcut durumun korunmasıdır. Konusu genellikle dava konusu olan mal veya haktır. Bu nedenle, bir para alacağı için kural olarak ihtiyati tedbir değil, ihtiyati haciz talep edilir. 2) Uygulandığı Malvarlığı: İhtiyati hacizde, alacağı karşılayacak miktarda borçlunun herhangi bir malvarlığına el konulabilirken, ihtiyati tedbirde kural olarak sadece 'dava konusu olan' mal veya hak üzerine tedbir konulur. Vadesi gelmemiş bir alacak için ihtiyati haciz istenmesi istisnai bir durumdur. İİK m. 257/2'ye göre bunun için iki şarttan birinin varlığı gerekir: a) Borçlunun belirli bir yerleşim yerinin (ikametgahının) olmaması. b) Borçlunun, taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisinin kaçmaya hazırlanması ya da bu amaçla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunması. Bu hallerin varlığı ispatlanırsa, vadesi gelmemiş alacak için de ihtiyati haciz kararı alınabilir. (Kaynak: ayboga.av.tr/ihtiyati-haciz/)