Bir belediyenin, imar planında 'semt spor sahası' olarak ayırdığı özel mülkiyete konu bir taşınmaz üzerinde, planın gereğini uzun süre yerine getirmeyerek ve kamulaştırma yapmayarak malikin mülkiyet hakkını kısıtlaması, 'hukuki el atma' olarak nitelendirilebilir mi? Daha sonra belediyenin imar planını değiştirerek bu alanı 'günübirlik tesis alanı' yapması, malikin açmış olduğu kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davasını konusuz bırakır mı? Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi'nin 2015/1613 E. sayılı bozma kararında, taşınmaz üzerine 'fiilen' taşırılan bir basketbol sahasının varlığının davanın kaderine etkisi nasıl değerlendirilmiştir?

Evet, idarenin bir taşınmazı imar planında kamu hizmetine (park, yol, spor alanı vb.) ayırmasına rağmen uzun süre (genellikle 5 yıl) kamulaştırma veya takas gibi işlemleri yapmayarak malikin tasarruf hakkını belirsiz bir süreyle kısıtlaması, Yargıtay ve Danıştay içtihatlarında 'kamulaştırmasız hukuki el atma' olarak kabul edilir ve malike tazminat davası açma hakkı verir. Yargılama sırasında idarenin imar planını değiştirerek kısıtlılığı kaldırması, davanın konusuz kalmasına neden olabilir. Ancak, Yargıtay 18. Hukuk Dairesi'nin 2015/1613 E. sayılı kararında olduğu gibi, taşınmaz üzerinde 'fiili bir el atma' (örneğin, belediye tarafından yapılmış bir basketbol sahasının bir kısmının taşınmaza taşması) varsa, durum değişir. Fiili el atma, hukuki el atmadan bağımsız bir durumdur ve mülkiyet hakkına doğrudan bir müdahaledir. Bu durumda, imar planı değişikliği fiili müdahaleyi ortadan kaldırmaz. Daire, fiili el atmanın varlığı nedeniyle, mahkemenin 'dava konusuz kalmıştır' gerekçesiyle karar vermesine yer olmadığına karar vermesini hatalı bulmuştur. Mahkemenin, fiilen el atılan kısmın ve bu el atma nedeniyle kullanılamaz hale gelen kısımların bedelini tespit ederek tazminata hükmetmesi gerektiğine karar vermiştir. Dolayısıyla fiili el atmanın varlığı, davanın esastan görülmesini gerektirir. (Kaynak: www.zulkufarslan.av.tr/kamulastirmasiz-el-koyma/)