CMK m. 131 uyarınca elkonulan eşyanın iadesi sürecinde, soruşturma ve kovuşturma evrelerinde karar vermeye yetkili makamlar kimlerdir? Bir suç soruşturmasında üçüncü bir kişiye ait olan ancak delil olarak elkonulan bir aracın, soruşturma bakımından muhafazasına gerek kalmadığı anlaşıldığında, iadesi için izlenmesi gereken usul nedir? İade talebinin reddi kararına karşı hangi kanun yoluna başvurulabilir? Yargıtay 7. Ceza Dairesi'nin 2014/8826 sayılı kararında, sanık olmayan üçüncü kişiye ait araca elkonulmasının hukuka aykırılığı nasıl gerekçelendirilmiştir?

CMK m. 131'e göre, elkonulan eşyanın iadesine, soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı veya sulh ceza hâkimi, kovuşturma evresinde ise davaya bakan mahkeme karar verir. İlgililer (şüpheli, sanık, mağdur veya üçüncü kişi) talepte bulunabileceği gibi, bu makamlar re'sen de iadeye karar verebilir. Bir suç soruşturmasında üçüncü kişiye ait araca delil olarak elkonulmuşsa ve artık muhafazasına gerek kalmadığı anlaşılmışsa, aracın sahibi veya vekili bir dilekçe ile soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcılığından iadesini talep etmelidir. Savcılık, talebi yerinde görürse aracın iadesine karar verir. Talebin reddi halinde, bu karara karşı sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. Yargıtay 7. Ceza Dairesi'nin 2014/8826 sayılı kararında, CMK m. 128/1-b uyarınca bir ulaşım aracına el konulabilmesi için o aracın 'şüpheli veya sanığa ait olması' gerektiği vurgulanmıştır. Kararda, hakkında elkonulma kararı verilen araç sahibinin dosyada sanık olmadığı, dolayısıyla sanık olmayan üçüncü kişiye ait araca elkonulmasının hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir. Bu durum, el koyma tedbirinin şahsilik ilkesini ve mülkiyet hakkına ölçüsüz müdahaleyi önlemeyi amaçlayan önemli bir yorumdur. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/ceza-muhakemesi-kanunu-131-madde-cmk/)